मिनेत
मिनेत (Minute, चिं: min) धइगु ईया छगू इकाइ खः। ईया अन्तर्राष्ट्रिय इकाइ प्रणाली (SI) य् सेकेन्द आधारभूत इकाइ जूसां मिनेतयात वैज्ञानिक व व्यावहारिक ज्याखँया निंतिं स्वीकार यानातःगु छगू गैर-SI इकाइ खः। थ्व ६० सेकेन्दया छगू मंकाः पुचः खः।
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि व नामकरण
[सम्पादन]"मिनेट" खँग्वः ल्याटिन खँग्वः 'पार्स मिनुता प्रिमा' (Pars minuta prima) पाखें वःगु खः, गुकिया अर्थ 'न्हापांगु चिधंगु ब्वः' (First small part) खः। ऐतिहासिक रूपं छ घौ ६० भागय् बायेबलय् १ मिनेत दयेकी।
दासुज्या व गणना
[सम्पादन]मिनेतया स्वापू मेगु ईया इकाइत नाप थथे दु:
- १ मिनेत = ६० सेकेन्ड
- ६० मिनेत = १ घौ
- १,४४० मिनेत = १ दिं (२४ घौ)
छ्यलाबुलाया ख्यलत
[सम्पादन]मिनेतया छ्यलाबुला न्हिथंया जीवनय् थी-थी कथं जुइ:
- न्हिथंया ई: मनूतय्सं थःगु न्हिथंया ज्याझ्वः, मुँज्या (Meetings), व यातायातया ई धलः (Schedule) मिले यायेत मिनेटया छ्यलाबुला याइ।
- कुंया दासुज्या (Geometry): ज्यामिति व भूगोलय् १ डिग्री या १/६० भागयात नं 'मिनेट' (Arcminute) धाइ। थ्व पृथ्वीया अक्षांश (Latitude) व देशान्तर (Longitude) मापनय् छ्यली।
- उसाँय् व कासा: मनूया नुगःया गति (Heart rate) व ताःहाकःगु ब्वाय्ज्या (Marathon) या रेकर्ड अक्सर प्रति मिनेटया आधारय् कायेगु जुइ।
महत्त्व
[सम्पादन]आधुनिक वाणिज्य व उद्योगय् 'ई हे धन खः' (Time is money) धइगु मान्यता दु। उकिं ज्यासः (कलकारखाना)या उत्पादकत्व मापन यायेबलय् 'प्रति मिनेट उत्पादन' (Production per minute) यात छगू महत्वपूर्ण सूचक जूवंगु दु। सञ्चार प्रविधिइ इन्टरनेटया गति व डाटा आदानप्रदानया प्रभावकारिता नं मिनेट व सेकेन्डया सूक्ष्म गणनाय् निर्भर जुइ।
लिधंसा
[सम्पादन]- Whitrow, G. J. (1989). Time in History: Views of Time from Prehistory to the Present Day.
- International Bureau of Weights and Measures (BIPM) - The International System of Units (SI) Brochure.