मानव भूगोल

मानव भूगोल, गुकियात एन्थ्रोपोज्योग्राफी नं धाइ, भूगोलया छगू कचा ख गुकिलिं मनुतेसं थाय् नाप गथे अन्तरक्रिया याइ धका अध्ययन जुइ। थ्व ख्यलय् मानव समुदाय, संस्कृति, अर्थतन्त्र, मनु, जीवनशैली व इमिगु वातावरण दथुइ स्थानिक स्वापूयात केन्द्रीत यानातःगु दु। दसुइ शहरी विस्तार व शहरी पुनःनिर्माण थेंज्याःगु विषय दुथ्याः। [१] थुकिलि गुणात्मक (वर्णनात्मक) व परिमाणात्मक (संख्यात्मक) निगुलिं विधि छ्यला सामाजिक अन्तरक्रियाया वातावरणनाप स्वापूया सीकेज्या जुइ। [२] [३] थ्व बहुविषयक क्षेत्रया समाजशास्त्र, मानवशास्त्र, अर्थशास्त्र, व वातावरण विज्ञान नाप स्वापू दु, गुकिलिं मानवीय गतिविधिं झी च्वनाच्वनागु थाय्यात गथे यानाः आकार बी धइगु बारेय् थुइकेगु ज्याय् ग्वाहालि याइ। [४]
ख्यः
[सम्पादन]तजिलजि
[सम्पादन]सांस्कृतिक भूगोल सांस्कृतिक उत्पाद व मान्यताया अध्ययन ख – स्थान व थासय् इमिगु भिन्नता, नापं इमिगु स्वापू स्वइगु जुइ। थुकिलि भाषा, धर्म, अर्थतन्त्र, सरकार व मेमेगु सांस्कृतिक घटनात छगू थासं मेगु थासय् गुकथं फरक जुइ वा स्थिर जुइ धइगु वर्णन व विश्लेषण यायेगु व मनुतेसं स्थानिक रुपं गथे यानाः ज्या याइ धकाः व्याख्या यायेगुलि केन्द्रित दु।

- उपक्षेत्रय् दुथ्या: सामाजिक भूगोल, पशु भूगोल, भाषा भूगोल, लैंगिकता व अन्तरिक्ष, मस्तय्गु भूगोल, व धर्म व भूगोल ।
बिकास
[सम्पादन]विकास भूगोल धयागु भूगोलया थन्याःगु अध्ययन खः, गन मानव बासिन्दाया जीवनस्तर व जीवनया गुणस्तरया सन्दर्भ, आर्थिक गतिविधिया थाय्, वितरण व स्थानिक संगठनया अध्ययन, पृथ्वी (हलिं) न्यंकं रुपय् सीकेगु जुइ। थ्व सीकाय् अनुसन्धान याःगु विषयवस्तु अनुसन्धानकर्ताया पद्धतिगत दृष्टिकोणं तसकं प्रभावित जुइ ।
अर्थतन्त्र
[सम्पादन]आर्थिक भूगोलं मनुया आर्थिक प्रणाली, राज्य व मेमेगु कारक व जैवभौतिक वातावरण दथुइ स्वापूया जाँच याइ।
- उपक्षेत्रय् दुथ्या: बजाः भूगोल व यातायात भूगोल
भावना
[सम्पादन]नसा
[सम्पादन]उसाँय्
[सम्पादन]इतिहासत
[सम्पादन]राजनीति
[सम्पादन]राजनीतिक भूगोल राजनीतिक प्रक्रियाया स्थानिक असमान लिच्वः व राजनीतिक प्रक्रिया स्वयं स्थानिय संरचनां गुकथं प्रभावित जुइ धइगु निगुलिंया अध्ययनलिसे स्वापू दु। थ्व ख्यलय् दुथ्यागु उपख्यःत थथे दु: चुनावी भूगोल, भूराजनीति, सामरिक भूगोल व सैन्य भूगोल ।
जनसंख्या
[सम्पादन]जनसंख्या भूगोल धाःगु जनसंख्याया वितरण, संरचना, आप्रवासन व वृद्धिइ स्थानिक भिन्नता इमिगु वातावरण वा थाय् नाप स्वापू दूगु विधिया अध्ययन ख।
बस्ती
[सम्पादन]शहरवाद
[सम्पादन]दार्शनिक व सैद्धान्तिक दृष्टिकोण
[सम्पादन]प्रत्येक उपक्षेत्र दुने अनुसन्धानय् थी-थी दार्शनिक दृष्टिकोण छ्येलेछिं; अथे जूगुलिं, शहरी भूगोलविद् नारीवादी बाय् मार्क्सवादी भूगोलविद् आदि थीथी दृष्टिकोष दयेफु।
थज्याःगु दृष्टिकोणय् आधारित छुं ख्य थथे दु :
- पशु भूगोल (Animal geographies)
- ब्यवहारिक भूगोल (Behavioral geography)
- संज्ञानात्मक भूगोल (Cognitive geography)
- आलोचनात्मक भूगोल (Critical geography)
- मिसावादी भूगोल (Feminist geography)
- मार्क्सवादी भूगोल (Marxist geography)
- गैर-प्रतिनिधित्ववादी सिद्धान्त (Non-representational theory)
- प्रत्यक्षवाद (Positivism)
- उत्तर-औपनिवेशिकता (Postcolonialism)
- उत्तर-संरचनावादी भूगोल (Poststructuralist geography)
- मनोविश्लेषणात्मक भूगोल (Psychoanalytic geography)
- मनोभूगोल (Psychogeography)
- स्थानिक विश्लेषण (Spatial analysis)
- ई-भूगोल (Time geography)
लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ Johnston, Ron, "Human Geography", Human Geography
- ↑ Russel, Polly. Human Geography.
- ↑ Reinhold, Dennie. Human Geography.
- ↑ Rubenstein, James M. (1992). Cultural Landscape, The: An Introduction to Human Geography.