मजापाहित साम्राज्य

A maja

''Deśarvarṇana''

Wayang klithik

मजापाहित बाय् मजापाहित साम्राज्य (जाभानीज भासय्: Majapahit) धैगु छगू हिन्दु–बुद्ध धर्मया साम्राज्य खः गुकिं १२९३ निसें करिब सन् १५०० ई. तक दक्षिणपूर्वी एसियाय् बांलाक शासन यात। थ्व साम्राज्यया केन्द्र जाभा टापुया पूर्वी भागय् ला। थ्व साम्राज्ययात इन्डोनेसियाया इतिहासय् छगू स्वर्णयुगया कथं म्हसीकीगु या, अले थ्व दकलय् तःधंगु व शक्तिशाली समुद्री साम्राज्य (maritime empire)य् छगू खः।

इतिहास व पलिस्था

• पलिस्था: सन् १२९२स सिंगासारी राज्यया अन्त्य जूइधुंका, सन् १२९३स रादेन विजया (Raden Wijaya) नं मजापाहितया पलिस्था यानादिल। वय्कलं सुरुइ मङ्गोल आक्रमणया प्रतिरोध याये माल, तर लिपा वय्कलं मङ्गोलतय्गु सेनायात हे पराजित यानाः थःगु सार्वभौमसत्ता स्थापित यानादिल।
• स्वर्णकाल: मजापाहितया शक्ति व प्रभाव दकलय् अप्वः १४गू शताब्दीइ जुजुर हयाम वुरुक (Hayam Wuruk)या ईलय् थ्यन। थ्व ईलय् वय्कःया मन्त्री गजा माडा (Gajah Mada) नं पालपा सपथ (Sumpah Palapa) कयाः फुक्क दक्षिणपूर्वी एसियाली द्वीपसमूह (archipelago)यात मजापाहितया ध्वाँय् क्वय् हयेगु बाचा यानादिल।

संस्कृति व प्रशासन

• धर्म: मजापाहित साम्राज्यं धार्मिक सहिष्णुतायात अवलम्बन यात। हिन्दु धर्म (विशेष यानाः शैव धर्म) व बौद्ध धर्म निगूलिं हे थन तसकं प्रचलित जुल।
• प्रशासनिक संरचना: साम्राज्यया प्रशासन बांलाक व्यवस्थित जूगु दसु दु। जुजुयात 'भूमण्डल'या प्रतिनिधि कथं माने याइगु या।
• कला व साहित्य: थ्व ईलय् जाभानीज साहित्यय् तसकं प्रगति जुल। नागाराक्रेतागामा (Nagarakretagama) धैगु महाकाव्यं जुजु हयाम वुरुकया ईया वैभवयात बांलाक चित्रण यानातःगु दु।

पतन

• ल्वापू (Conflict): सन् १३८९स हयाम वुरुक मदये धुंका, जुजुया परिवार दुने उत्तराधिकारयात कयाः ल्वापू न्ह्यात।
• इस्लाम धर्मया आगमन: १५गू शताब्दीइ जाभा व मेमेगु टापुइ इस्लाम धर्मया प्रभाव अप्वया वल। थ्व धार्मिक व राजनैतिक दबावया कारणं लिपा मजापाहित साम्राज्य करिब १५०० ई. पाखे पूवंक विघटन जुल।