मचिकं

मचिकं (Kerosene) धइगु पेट्रोलियम (Crude oil) पाखें प्रशोधन यानाः लिकागु छगू प्रज्वलनशील हाइड्रोकार्बन ति पदार्थ खः। थ्व आपालं रङ्गहीन (Colourless) वा हल्का म्हासुसे च्वं अले थुकिया विशेष गन्ध दइ। थ्व मुख्यतया इन्धन, ताप, व जःया स्रोतया रूपय् छ्यलिगु याइ।

उत्पादन प्रक्रिया (Production)

मट्टितेल पेत्रोलियमया कचिचिकं (Petroleum) यात Fractional Distillation विधि पाखें प्रशोधन यानाः लिकाई।

कचिकंयात तःधंगु भट्टीइ तच्वकं क्वाकेबिले १५०°C निसें २७५°C दथुइ मचिकं वाफ जुयाः पिहाँ वइ, गुकियात लिपा ख्वाउंकाः (Cooling) मुंकी। थुकिं दयावःगु कार्बनया झ्वः दूगु चिकं हे मचिकं ख।

मू छ्यलाबुला (Uses)

मचिकंया थीथी छ्यलाबुला दु:

1. विमान इन्धन (Jet Fuel): आधुनिक विमान व रकेटय् छ्यलिगु 'Jet A-1' वा 'RP-1' इन्धन मचिकंया हे छगू परिष्कृत रूप खः। थ्व तसकं हे महत्वपूर्ण जुइ छाय्‌धाःसा थ्व तच्वगु तापक्रमय् नं स्थिर (Stable) जुइफु।
2. जः व ताप: बिजुली मदूगु थासय् चिम्नी वा लालटिन (Kerosene lamp) च्याकाः जः कायेगु व स्तोभ भुतुलि नसा दयेकेत छ्यलाबुला जुइ।
3. विलायक (Solvent): पेन्ट, ग्रीज, व मेगु चुलुगु पदार्थ यचुकेत 'सल्भेन्ट' कथं थ्व छ्यलि।
4. न्ह्यासा (Engine) सुरक्षा: छुं विशेष मेसिनरी व न्ह्यासा यचुकेत/पिचुकेत व खतं (Rust) पनेत नं थुकिया ग्वाहालि काइ।

रासायनिक व भौतिक विशेषता

• छ्वइगु फुति (Flash Point): मचिकंया फ्ल्यास पोइन्ट ३७°C निसें ६५°C दथुइ दइ, गुकिं यानाः थ्व पेट्रोल स्वया सुरक्षित (म्हो प्रज्वलनशील) जुइ।
• घनत्व (Density): थुकिया घनत्व लः स्वया म्हो (०.७८–०.८१ g/cm³) दइ।
• अघुलनशीलता: थ्व लः नाप ल्वाकज्याइ मखु।

वातावरणीय व हलिं प्रभाव

मट्टितेल च्याइबलय् कार्बन मोनोअक्साइड व मेगु हानिकारक ग्यास पिहाँ वइ। तिनातःगु कोथाय् थुकिया छ्यलाबुला यायेबलय् अक्सिजनया अभाव जुयाः ज्यान वनेफूगु जोखिम दइ। औद्योगिक वाणिज्य य् थुकिया माग अप्वःसां नं आःया ईलय् थुकिं याइगु प्रदूषण पनेत 'बायो-केरोसिन' (Bio-kerosene) या अनुसन्धान जुयाच्वंगु दु।

ब्वनादिसँ

• Collins, C. D. (2007). Implementing Phytoremediation of Petroleum Hydrocarbons.
• American Petroleum Institute (API) - Kerosene Data Sheet.