भौतिक भूगोल

भौतिक भूगोल (Physical Geography) धइगु भूगोलया उगु कचा खः गुकिं पृथ्वीया प्राकृतिक प्रक्रिया व स्वरूपया अध्ययन याइ। थुकिं वायुमण्डल (Atmosphere), जलमण्डल (Hydrosphere), जीवमण्डल (Biosphere), व स्थलमण्डल (Lithosphere) दथुइ जुइगु अन्तरक्रिया व उकिं पृथ्वीया सतहय् हइगु हिउपाःयात वैज्ञानिक ढङ्गं विश्लेषण याइ।

भौतिक भूगोलया मू ख्यःत

पृथ्वीया जटिल संरचनायात थुइकेत भौतिक भूगोलयात क्वय् बियातःगु ख्यलय् बाये फइ:

1. भू-आकृति विज्ञान (Geomorphology): थुकिं पृथ्वीया सतहया स्वरूप (दसु: गुं, स्वनिगः, व ख्यः) गथे दत व उकी फय्, लः, व च्वापुं गथे हिउपाः हल धइगु खँ सयेकी।
2. ल फय् विज्ञान (Climatology): थुकिं पृथ्वीया थी-थी थासय् जुइगु मौसम व दीर्घकालीन लफय् या ढाँचा अध्ययन याइ।
3. जलविज्ञान (Hydrology): पृथ्वीइ दूगु लःया चक्र, खुसि, समुद्र, व लःया गुणस्तर सम्बन्धी अध्ययन थुकिं याइ।
4. जैव-भूगोल (Biogeography): वनस्पति (दसु: सिमा) व जनावरतयगु भौगोलिक वितरण व उमिगु वातावरण नाप दूगु स्वापू अध्ययन याइ।
5. चा विज्ञान (Pedology): चा (Soil) गथे दइ व उकिया उर्वरता शक्ति गथे जुइ धइगु खँ थुकिं क्यनी।

प्राकृतिक प्रक्रियात

भौतिक भूगोलय् पृथ्वीया स्वरूप हिलेत निगू मू प्रक्रियातय्सं ज्या याइ:

• आन्तरिक प्रक्रिया (Endogenic): पृथ्वीया दुनेया शक्तिया कारणं जुइगु हिउपाः (दसु: ज्वालामुखी, भुखाय्, व टेक्टोनिक प्लेटया न्ह्यासा)।
• बाह्य प्रक्रिया (Exogenic): पृथ्वीया सतहय् जुइगु प्रक्रिया (दसु: क्षय (Erosion), च्वापु, व फय्‌या बाहाः)।

महत्व व उपयोगिता

भौतिक भूगोलया अध्ययन आधुनिक संसारय् झन् महत्वपूर्ण जुया वयाच्वंगु दु:

1. वातावरण संरक्षण: शहरीकरणं यानाः वातावरणय् लाःगु लिच्वः सीकेत।
2. विपद् व्यवस्थापन: खुसिबाः, चलः, व समुद्री तफय् पाखें जुइगु क्षति म्हो यायेत।
3. संशाधन व्यवस्थापन: लः, खनिज, व बुँज्याया निंतिं पाय्‌छि थाय् ल्ययेत व उत्पादकत्व अप्वयेकेत।
4. पर्यटन: प्राकृतिक सौन्दर्य दूगु थासय्त (दसु गुँ) म्हासीकाः पर्यटन व्यवसाय विकास यायेत।

ब्वनादिसँ

• Strahler, Alan (2013). Introducing Physical Geography.
• Marsh, William M. (2012). Physical Geography: Great Systems and Global Environments.