भिम्पूगुँ

भिम्पूगुँया थीथी म्वामि

भिम्पूगुँ (अंग्रेजी भाषा: Coral reef) धाःगु समुद्र दुनेया छगू प्राकृतिक थाय् खः। थ्व थासय् थीथी प्रकारया समुद्री प्राणीत च्वनि। थुकियात 'कोरल रीफ' नं धाइ। भिम्पूगुँत मू कथं दयेकीपिं प्राणीत कोरल पोलिप (Coral polyps) खः। थ्व चिधंपिं प्राणीत समुद्र दुने पुचलय् च्वनि। थुपिं प्राणीतयेसं थःगु शरीरं क्याल्सियम कार्बोनेट पिथनि। थ्व क्याल्सियम कार्बोनेट मुनाः कडा जाःगु ल्वहँ थें जुइ। भिम्पूगुँ निर्माण जुइत यक्व दँ माः। थ्व सिक्क बिस्तारं जक अप्वइ।

भिम्पूगुँत मू कथं म्हो गाः दूगु व लुमुगु लः दुगु समुद्रय् खनेदु। थुकियात सूर्द्यःया जः सिक्क माः। सूर्द्यःया जः लः दुने थ्यनेफइगु थासय् जक थ्व दये फु। भिम्पूगुँ दुने 'जूजैन्थेली' (Zooxanthellae) धइगु लघाँय् (algae) च्वनि। थ्व मां सूर्द्यःया जः छ्येलाः नसा दयेकी। थ्व नसां भिम्पूगुँयात म्वाका तयेत ग्वाहालि याइ। अथे हे भिम्पूगुँं नं थ्व प्राणीयात च्वनेगु थाय् बी। थुकियात निम्हेसिया दथुइ दुगु ग्वाहालि (Symbiosis) धाइ।

भिम्पूगुँ समुद्री जीवनया लागिं सिक्क महत्त्वपूर्ण दु। यक्व प्रकारया न्यात थन म्वायेगु व च्वनेगु याइ। थन कःलि, काउलि व मेमेगु समुद्री की नं च्वनि। थुकियात समुद्रया गुँ वा जंगल नं धाइ। भिम्पूगुँतयेसं समुद्रया तःधंगु लखहुलि (लःहू) म्हो याइ। थुकिलिं यानाः समुद्री तटया सुरक्षा जुइ। हलिंया दक्ले तःधंगु भिम्पूगुँ अष्ट्रेलियाय् दु। थुकियात 'ग्रेट ब्यारियर रीफ' (Great Barrier Reef) धाइ।

आःया इलय् भिम्पूगुँत संकटय् लाःगु दु। समुद्रया लः अप्वः क्वाइबिले थुकियात नोक्सान जुइ। प्रदूषण व वातावरण परिवर्तन थुकिया मू कारण खः। भिम्पूगुँ स्यन धाःसा समुद्रया प्राणीतयेत तःधंगु असर लाइ। उकिं भिम्पूगुँ ल्यंकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु।

स्वयादिसँ

• समुद्र
• वातावरण
• जैविक विविधता