भित्रुभियस

Roman house plan after Vitruvius

Vitruvius designed and supervised the construction of this basilica

"Vitruvian Man", illustration in the edition of De architectura by Vitruvius; illustrated edition by Cesare Cesariano

मार्कस भित्रुभियस पोलिओ (Marcus Vitruvius Pollio; थ्यं-मथ्यं ८०-७० BC – थ्यं-मथ्यं १५ BC) छम्ह रोमन वास्तुविद्, नागरिक इन्जिनियर, व च्वमि खः। वय्‌कःयात हलिंया दकलय् न्हापांम्ह व्यवस्थित वास्तुकला शास्त्रीइ छम्हया कथं कायेगु या। वय्‌कःया प्रसिद्ध सफू 'दि आर्कितेक्तुरा' (De Architectura) पुनर्जागरण काल (Renaissance) निसें आःया ई तकया पाश्चात्य वास्तुकलाया आधारशिला खः।

दि आर्कितेक्तुरा (De Architectura)

थ्व १० गू खण्डय् बायातःगु वास्तुकलाया छगू हलिंसफू थें च्वंगु ग्रन्थ खः। थुकी वास्तुकलाया स्वंगू मू मापदण्ड (Vitruvian Triad) न्ह्यब्वयातःगु दु:

1. फिरमितास (Firmitas): बल्लाइगु वा स्थायित्व।
2. युतिलितास (Utilitas): छ्यला वा प्रयोजन।
3. भेनुस्तास (Venustas): सौन्दर्य वा कलात्मकता।

भित्रुभियन मनू (Vitruvian Man)

भित्रुभियसया बिचाः कथं मनूया म्हया अनुपात (Proportion) व वास्तुकला दथुइ छगू गहन स्वापू दइ।

• अनुपातया सिद्धान्त: वय्‌कलं च्वयादीगु दु कि छम्ह स्वस्थ मनूया म्हयात छचाकः (Circle) व छगू स्वायर (Square) दुने पूर्ण रूपं तये फइ।
• लियोनार्दो दा भिन्ची: भित्रुभियसया थ्व हे बिचाःयात आधार कयाः प्रसिद्ध कलाकार लियोनार्दो दा भिन्चीं थःगु चर्चित किपा 'भित्रुभियन म्यान' (Vitruvian Man) दयेकादीगु खः।

इन्जिनियरिङ व प्रविधि

भित्रुभियस भवन निर्माणय् जक सीमित मजुसें सैन्य इन्जिनियरिङय् नं पोख्त खः:

• ज्याभः निर्माण: वय्‌कलं लःया घट्ट (Water mills), एक्वेदक्त (Aqueducts), व घेराबन्दी याइगु युद्ध यन्त्रत (Siege engines) दयेकेगु विधि च्वयादीगु दु।
• ध्वनि विज्ञान (Acoustics): थिएटर वा चकं दबलीइ सः गथे यानाः स्पष्ट रूपं न्यने फइ धइगु खँय् वय्‌कलं वैज्ञानिक बिचाः न्ह्यब्वयादीगु दु।

ऐतिहासिक प्रभाव

भित्रुभियसया प्रभाव आधुनिक शहरी योजनाय् आः नं खनेदु।

ब्वनादिसँ

• Morgan, Morris Hicky (1914). Vitruvius: The Ten Books on Architecture.
• Rowland, Ingrid D. (1999). Vitruvius: Ten Books on Architecture.