बुहिद लिपि
बुहिद लिपि बाय् सूरत बुहिद छगू अबुगिदा ख गुकियात बुहिद भाषा च्वयेत छ्यलिगु या। फिलिपिन्सया आदिवासी ब्राह्मिक लिपिया रुपय् थ्व लिपि बायबायिन व हनुनो'ओ नाप तसकं स्वापू दु। थ्व लिपि थौं नं मङ्गयान, मुख्यतः मिन्डोरो टापुइ दयाच्वंगु दु व थ्व लिपि थःगु भाषा, बुहिदच्वयेत, फिलिपिनो ल्याटिन लिपि नापं छ्यलाबुलाय् दु।
सूरत बुहिदया छ्यलाबुलायात पुनःजीवित यायेगु कुतः जुयाच्वंगु दु । [१] उत्तरी (बंसुद क्षेत्र) व दक्षिणी बुहिद (बोंगाबोङ) समुदायय् बुहिद लिपिया छ्यलाबुला पाः । [२]
संरचना
[सम्पादन]बुहिद लिपिइ १८गु स्वतन्त्र वर्ण दु; १५ व्यञ्जन व ३ सः दु। अबुगिदाया कथं, थ्व लिपिइ तँसा डायक्रिटिक सः दु । व्यंजनय् अन्तर्निहित /अ/ सः दइ। मेगु निगु सःयात व्यञ्जनया च्वय् (/इ/या निंतिं) वा क्वय् (/उ/या निंतिं) डाइक्रिटिकं क्यनि। व्यञ्जनया आधारय् लिगाचर दइ, गुकिं व्यंजन-सः संयोजनया आकार हिलाबी । [३] सिलेबलया शुरुइ च्वंगु सःयात थःगु हे, स्वतन्त्र वर्णं क्यनि। व्यंजनं क्वचाइगु सिलेबल अन्तिम व्यंजन मदयेक च्वइ। [४]
| माआखः | बाआखः | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| याकः | स्वाना | |||||||||||||||
ᝀ अ
|
ᝃ क
|
ᝄ ग
|
ᝅ ङ
|
ᝆ त
|
ᝇ द
|
ᝈ न
|
ᝉ प
|
ᝊ ब
|
ᝋ म
|
ᝌ य
|
ᝍ र
|
ᝎ ल
|
ᝏ व
|
ᝐ स
|
ᝑ ह
| |
ᝁ इ
|
◌ᝒ इ
|
ᝃ + ◌ᝒ ᝃᝒ कि
|
ᝄ + ◌ᝒ ᝄᝒ गि
|
ᝅ + ◌ᝒ ᝅᝒ ङि
|
ᝆ + ◌ᝒ ᝆᝒ ति
|
ᝇ + ◌ᝒ ᝇᝒ दि
|
ᝈ + ◌ᝒ ᝈᝒ नि
|
ᝉ + ◌ᝒ ᝉᝒ पि
|
ᝊ + ◌ᝒ ᝊᝒ बि
|
ᝋ + ◌ᝒ ᝋᝒ मि
|
ᝌ + ◌ᝒ ᝌᝒ यि
|
ᝍ + ◌ᝒ ᝍᝒ रि
|
ᝎ + ◌ᝒ ᝎᝒ लि
|
ᝏ + ◌ᝒ ᝏᝒ वि
|
ᝐ + ◌ᝒ ᝐᝒ सि
|
ᝑ + ◌ᝒ ᝑᝒ हि
|
ᝂ u
|
◌ᝓ u
|
ᝃ + ◌ᝓ ᝃᝓ कु
|
ᝄ + ◌ᝓ ᝄᝓ गु
|
ᝅ + ◌ᝓ ᝅᝓ ङु
|
ᝆ + ◌ᝓ ᝆᝓ तु
|
ᝇ + ◌ᝓ ᝇᝓ दु
|
ᝈ + ◌ᝓ ᝈᝓ नु
|
ᝉ + ◌ᝓ ᝉᝓ पु
|
ᝊ + ◌ᝓ ᝊᝓ बु
|
ᝋ + ◌ᝓ ᝋᝓ मु
|
ᝌ + ◌ᝓ ᝌᝓ यु
|
ᝍ + ◌ᝓ ᝍᝓ रु
|
ᝎ + ◌ᝓ ᝎᝓ लु
|
ᝏ + ◌ᝓ ᝏᝓ वु
|
ᝐ + ◌ᝓ ᝐᝓ सु
|
ᝑ + ◌ᝓ ᝑᝓ हु
|
बुहिद वर्णमालाया आखः क्रम बुहिद, ध्वन्यात्मक सिद्धान्तय् आधारित दु गुकिलिं इमिसं प्रतिनिधित्व याइगु व्यंजन व स्वरया अभिव्यक्तिया विधि व थाय् निगुलिंयात बिचाः याइ।
युनिकोड
[सम्पादन]बुहिद लिपि मार्च, २००२ य् भर्सन ३.२ पिहां वयेवं युनिकोड स्ट्यान्डर्डय् दुथ्याःगु खः ।
बुहिदया निंतिं युनिकोड ब्लक U+1740–U+175F ख।
| बुहिद[1][2] आधिकारिक युनिकोद कन्सर्तियम कोद धलः (PDF) | ||||||||||||||||
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F | |
| U+174x | ᝀ | ᝁ | ᝂ | ᝃ | ᝄ | ᝅ | ᝆ | ᝇ | ᝈ | ᝉ | ᝊ | ᝋ | ᝌ | ᝍ | ᝎ | ᝏ |
| U+175x | ᝐ | ᝑ | ᝒ | ᝓ | ||||||||||||
| Notes | ||||||||||||||||
लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ "Reviving the Hanunoo and Buhid Mangyan syllabic scripts of the Philippines".
- ↑ Buhid.
- ↑ Chapter 17: Indonesia and Oceania. Unicode Consortium (March 2020).
- ↑ N1933 Revised proposal for encoding the Philippine scripts in the UCS (1998-11-23).