बायल्यातेरिया

बायल्यातेरिया (Bilateria) प्राणी हलिंया छगू मू कचाहलिं वा तःधंगु ब्वः ख गुकियात इन्फ्राकिङ्ग्दम (Infrakingdom) धाइ। थ्व पुचलय् लाःपिं प्राणीतयेगु म्हया दथुइ छगू ध्वः सालाः स्वयाबिले जवः व खवः नितां ब्व ज्वः लाइ, गुकियात बाइल्यातरल सिमेत्रि(bilateral symmetry) धाइ। थ्व पुचलय् लाःपिं प्राणीतयेगु भ्रूण विकास जुउगु इलय् स्वंगू मू भः (triploblastic): एक्तोडर्म (ectoderm), मेसोडर्म (mesoderm), व एन्दोडर्म (endoderm) दयाच्वनि। थ्व प्राणीतयेगु म्हुतु व प्यं (mouth and anus) स्वाःगु न्ह्यनं निसें ल्यू तक्कया पूर्ण पाचन प्रणाली (complete digestive tract) दइ। अधिकांश बाइल्यातेरिया प्राणीतयेके म्हया दुने छगू ह्व बाय् सेलम (coelom) दइ गुकिं दुनेया म्हकुचातेगु रक्षा याइ। थ्व पुचलय् की (insects), न्या (fish), झङ्गः (birds), व स्तनधारी (mammals) प्राणी दुथ्या। पृथ्वीइ दुपिं प्राणीतयेगु तःधंगु ल्याः थ्व हे पुचलय् ला। थ्व पुचःयात मू कथं प्रोटोस्टोम (Protostomia) व दिउटेरोस्टोम (Deuterostomia) धइगु निगू मू ब्वलय् बायातःगु दु। प्रोटोस्टोम पुचलय् आपालं दुगःक्वंय् मदुपिं प्राणीत लाः धाःसा दिउटेरोस्टोमय् दुगःक्वंय् दुपिं(vertebrates) ला। बाइल्यातेरिया पुचःया उदय क्याम्ब्रियन काल (Cambrian period) स्वया न्ह्यः हे जूगु खँ जीवाश्म वैज्ञानिकतयेस धाइ। थ्व पुचःया प्राणीतयेगु छ्यं म्हया न्ह्यःने दुगु भागय् विकास जुइगु प्रक्रियायात सेफालाइजेसन (cephalization) धाइ। सेफालाइजेसनं यानाः थ्व प्राणीतयेके ज्ञानेन्द्रिय (sensory organs) व न्हेपू (brain) न्ह्यःनेया भागय् मुनाच्वनि। थ्व संरचनां प्राणीयात दिशा थुइकेत व शिकार मालेत अःपुकाबी। थ्व पुचः स्वया ब्याग्लं दुपिं प्राणीतयेके (गथेकि जलव्याल वा jellyfish) खेंआकार वा चाकलाःगु आकार (radial symmetry) जक दइ। प्राणीशास्त्रय् बाइल्यातेरियाया अध्ययनं प्राणी उद्विकासया इतिहास थुइकेत तःधंगु ग्वहालि याइ।

फाइलोजेनी

नेफ्रोजोआ अनुमान (Nephrozoa hypothesis)या क्लादोग्राम सन् २०१४स केसी दन (Casey Dunn)या पुचलं दयेकूगु ख, थ्व थथे दु

बायल्यातेरिया	जेनासेलोमोर्फा Xenoturbellida Acoelomorpha नेफ्रोजुआ दिउतेरोस्तोमिया एम्बुलाक्रेरिया कोर्देता anus before mouth प्रोतोस्तोमिया Ecdysozoa स्पाइरालिया

मेगु क्लादोग्रामय् जेनोएम्बुलाक्रेरिया अनुमान (Xenambulacraria hypothesis) दुथ्याः गुकिलि पाराफाइलेक्तिक (paraphyletic) दिउतेरोस्तोमिया दु:

बायल्यातेरिया	जेनोएम्बुलाक्रेरिया जेनासेलोमोर्फा एम्बुलाक्रेरिया सेन्त्रोन्युरालिया कोर्देता प्रोतोस्तोमिया Ecdysozoa स्पाइरालिया

थ्व क्लादोग्रामय् जेनोएम्बुलाक्रेरिया अनुमानयात मोनोफाइलेक्तिक दिउतेरोस्तोमियाय् दुथ्याकातःगु दु:

बायल्यातेरिया	दिउतेरोस्तोमिया जेनोएम्बुलाक्रेरिया जेनासेलोमोर्फा एम्बुलाक्रेरिया कोर्देता प्रोतोस्तोमिया Ecdysozoa स्पाइरालिया

स्वयादिसँ

• प्राणी
• जीवशास्त्र