फेनोमेनोलोजी

फेनोमेनोलोजी (अङ्ग्रेजी: Phenomenology) २०गु शताब्दीया सुरुइ जर्मन दार्शनिक एदमन्द हुसर्ल (Edmund Husserl) द्वारा पलिस्था जूगु दर्शन खः। थ्व दर्शनं "चेतना" (Consciousness) व "अनुभव" (Experience) या संरचनायात अध्ययन याइ। फेनोमेनोलोजीया मू मन्त्र "ब्याक टु द थिङ्स देमसेल्भ्स" (Back to the things themselves) खः। थुकिया अर्थ खः कि झीसं पूर्व-मान्यता व सिद्धान्ततय्त त्वःताः, वस्तुत झीगु अनुभवय् गथे खनेदइ, उकियात हे वर्णन याये माः। हुसर्लयात गणित व मनोविज्ञानं प्रभाव लाकूगु खः, तर वय्कलं दर्शनयात छगू "कडा विज्ञान" (Rigorous science) दयेकेगु कुतः यानादिल। थ्व दर्शनया छगू मू अवधारणा "इन्तेन्सनालिति" (Intentionality) खः, गुकिया अर्थ "चेतना न्ह्याबलें छुं खँया बारेय् जुइ" (Consciousness is always consciousness of something) खः। हुसर्लया शिष्य मार्तिन हाइदेगर (Martin Heidegger) नं थ्व दर्शनयात "अस्तित्व" (Existence) या अध्ययनय् छ्यलादिल। लिपा फ्रान्सेली दार्शनिकत दसु: मोरिच मर्लो-पोन्ती (Maurice Merleau-Ponty) व जाँ-पल सार्त्रं थुकियात म्ह (Body) व स्वतन्त्रताया अध्ययनय् विस्तार यात। फेनोमेनोलोजीं विज्ञानया वस्तुनिष्ठता (Objectivity) व मनूया व्यक्तिपरकता (Subjectivity) दथुइ तां (Bridge) या ज्या याइ।

विकासक्रम व प्रभाव

• हुसर्लया योगदान: हुसर्लं "ट्रान्सेन्देनतल फेनोमेनोलोजी" (Transcendental Phenomenology) या विकास यानादिल, गन शुद्ध चेतनाया अध्ययन जुइ।
• अस्तित्ववादी मोड: हाइदेगरं थुकियात "हर्मेन्युतिक्स" (Hermeneutics) वा व्याख्या नाप स्वानाः "बिइङ एन्द टाइम" (Being and Time) च्वयादिल।
• फ्रेन्च फेनोमेनोलोजी: निक्वःगु विश्वयुद्ध लिपा फ्रान्सय् थ्व तसकं लोकंह्वाःल। मर्लो-पोन्तीं "म्ह" (Body) हे हलिमयात थुइकेगु मू माध्यम खः धकाः तर्क बियादिल।
• प्रभाव: थ्व दर्शनं मनोविज्ञान, समाजशास्त्र, वास्तुकला, व साहित्यय् तःधंगु प्रभाव लाकल।

मू च्वखँत

फेनोमेनोलोजीया मू सफूत

ई	सफूया नां	च्वमि	विवरण
१९००-०१	Logical Investigations	एदमन्द हुसर्ल	फेनोमेनोलोजीया पलिस्था।
१९१३	Ideas I	एदमन्द हुसर्ल	शुद्ध फेनोमेनोलोजीया विधि।
१९२७	Being and Time	मार्तिन हाइदेगर	अस्तित्व व फेनोमेनोलोजीया मिश्रण।
१९४५	Phenomenology of Perception	मोरिच मर्लो-पोन्ती	म्ह व अनुभवया स्वापू।

स्वयादिसँ

• दर्शन