प्राचीन ग्रीक वास्तुकला

प्राचीन ग्रीक वास्तुकला (Ancient Greek Architecture) हलिं वास्तुकलाया इतिहासय् दकलय् प्रभावशाली शैलीमध्ये छगू खः। थ्व शैली थःगु सन्तुलन, अनुपात (proportion), व 'अर्डर' (orders) या निंतिं नांजाः। ग्रीक वास्तुकारतय्सं दयेकातःगु देगः, रङ्गशाला, व सार्वजनिक भवनतय्सं लिपाया रोमन वास्तुकला व आधुनिक 'नियोक्लासिकल' शैलीय् तःधंगु प्रभाव लाकल।

शास्त्रीय अर्डरत (The Three Orders)

ग्रीक वास्तुकलाया मू आधार स्वंगू ताजिया थां(columns) व उकिया च्वय्या बुट्टा (entablature) ख:

1. दिरिक (Doric): थ्व दकलय् पुलां व सादा शैली खः। थुकी थांया आधार (base) दइमखु अले च्वय्या भाग (capital) सरल जुइ। एथेन्सया 'पार्थेनन' थुकिया सर्वोत्कृष्ट दसु खः।
2. आयोनिक (Ionic): थ्व शैली दिरिक स्वया भचा तःधं व भिंगु जुइ। थुकिया थांया च्वय् 'भोल्युट' (volute) धकाः धाइगु चाकलाःगु बुट्टा दइ।
3. कोरिन्थियन (Corinthian): थ्व दकलय् जटिल व अलङ्कृत शैली खः। थुकिया च्वय्या भागय् 'अकान्थस' (acanthus) हःया बुट्टा दयेकातःगु दइ।

मू संरचनात

• देग: (Temples): ग्रीक देगःत अक्सर प्यकुंलाःगु (rectangular) जुइ अले उकिया प्यखेँ थांतेसं घेरे यानातःगु दइ। 'पार्थेनन' (Parthenon) थुकिया दकलय् तःधंगु दसु खः।
• एम्फीथिएटर (Amphitheaters): पर्वःया पाखाय् दयेकातःगु चाकलाःगु चकं रङ्गशाला, गन नाटक व संगीत क्यनेगु याइ। 'एपीदैरस' (Epidaurus) या रङ्गशाला थःगु उत्कृष्ट सः (acoustics) या निंतिं नांजाः।
• एगोरा (Agora): नगरया दथुइ लाःगु चकं थासय् गुगु बजाः, बनेज्या व राजनीतिक बहसया केन्द्र खः।

वास्तुकलाया सिद्धान्त

ग्रीक वास्तुकारतय्सं गणित व दृश्य भ्रम (optical illusions) या सन्तुलन यायेत 'एन्टासिस' (Entasis) छ्यलीगु खः। इमिगु बिचाः कथं भवन पूर्ण रूपं धस्वाःगु खने दयेत उकिया थाः च्वये भचा बेक्व(curve) यायेमाः। थ्व सूक्ष्म विवरणं ग्रीक वास्तुकलायात अन्य स्वया विशिष्ट याकल।

हलिंय् प्रभाव

ग्रीक वास्तुकलाया प्रभाव आः नं खनेदु: 1. रोमन वास्तुकला: रोमनतय्सं ग्रीक अर्डरतय्त ग्रहण यानाः उकिं 'आर्च' (arch) व 'डोम' (dome) तँसा यात। 2. सरकारी भवन: अमेरिकाया 'ह्वाइट हाउस' (White House) व 'सुप्रिम कोर्ट' थेंज्याःगु भवनत ग्रीक शास्त्रीय शैलीं प्रेरित दु।

लिधंसा

• Lawrence, A. W. (1957). Greek Architecture.
• Summerson, John (1963). The Classical Language of Architecture.
• Boardman, John (1996). The Art and Architecture of Ancient Greece.