पूवंगु ल्याः

पूवंगु ल्याः/इन्तिजर (अंग्रेजी: Integer) गणितया छगू मू ल्याः मान्यता खः। थुकियात नेपालभाषाय् संस्कृत पाखें 'पूर्णांक' नं धायेगु या। इन्टिजरय् पूवंगु धन्यात्मक ल्याः (Positive numbers), ऋणात्मक ल्याः (Negative numbers), व शून्य (0) दुथ्याः। थुकिया दुने दशमलब (Decimal) वा भिन्नात्मक (Fractional) ल्याःत दुमथ्याः। दसुया नितिं -३, -२, -१, ०, १, २, ३ आदि सकल इन्टिजर खः।

इन्तिजरया मुँज्या (Set of integers) यात गणितय् प्रायः 'Z' चिं वा $\mathbb {Z}$ या रूपय् क्यनेगु या। थ्व 'Z' चिं जर्मन भाय्‌या खँग्वः 'Zahlen' निसें वःगु खः, गुकिया अर्थ 'ल्याःत' जुइ। धन्यात्मक इन्टिजरयात 'प्राकृतिक ल्याः' (Natural numbers) नं धाइ। ऋणात्मक इन्टिजरत धन्यात्मक ल्याःतयेगु अःखः परिमाण क्यनेत छ्येली। शून्य धाःसा धन्यात्मक नं मखु व ऋणात्मक नं मखु। थ्व ल्याः मुँज्याया दुने ल्याःत अल्याख तक वनेफू।

इन्तिजरय् तनेगु (+), लिकायेगु/घते यायेगु (-), व गुणन यायेगु (×) थेंज्याःगु गणितीय ज्या (Operations) यायेबिले लिसः सदां इन्टिजर हे जुइ। थ्व खँयात गणितय् 'क्लोजर गुण' (Closure property) धाइ। तर बायेगु (÷) ज्याय् धाःसा लिसः सदां इन्टिजर जुइमाः धइगु मदु। दसुया नितिं ५ यात २ नं भाग यायेबिले २.५ लिसः वइ, गुगु इन्टिजर मखु। थ्व ल्याः ध्वः (Number line) य् क्यनेत यक्व अःपु। ल्या ध्वः दुने शून्यया जवःपाखे धन्यात्मक व खवःपाखे ऋणात्मक पूवंगु ल्याः दुथ्याः।

थ्व अवधारणाया छ्येलेज्या कम्प्युटर साइन्स, भौतिक शास्त्र, व अर्थशास्त्रय् तःधंगु रूपं जुइ। कम्प्युटर प्रोग्रामिङय् डेटा टाइप (Data type) या रूपय् 'int' छ्येली। थ्व गणितया प्राथमिक आधार खः, गुगु ब्वनेगु ज्या विद्यालय तह निसें हे जुइ। थ्व कचाय् अंकगणित (Arithmetic) व ल्याः सिद्धान्त (Number theory) या तःधंगु स्वापू दु। थुकिया छ्येलेज्यां अज्ञात् परिमाण व दां, मात्रा आदि ल्याखाये बिले पाय्‌छि कथं क्यनेगु ज्या याइ।

स्वयादिसँ

• गणित
• ल्याः
• अंकगणित