पदार्थया अवस्था

पदार्थया अवस्था (States of Matter) भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्रय् पदार्थ गथे खनेदइ वा गथे च्वनी धइगु खः। न्हिथंया जीवनय् पदार्थ प्यंगू मू अवस्थाय् खनेदइ: ठोस (कः) (Solid), तरल (ति) (Liquid), ग्यास (Gas), व प्लाज्मा (Plasma)। थ्व नापं तसकं ख्वाउँगु वा तसकं क्वाःगु अवस्थाय् मेमेगु अवस्थात नं खनेदइ।

मू अवस्थात

१. ठोस (Solid) ठोस अवस्थाय् पदार्थया कणत (particles) तसकं सतिक व कडा रुपं स्वानाच्वनी। थुकिया निश्चित आकार (shape) व आयतन (volume) दइ।

दसु: च्वापु (Ice), सिँ, ल्वहं।

२. तरल (Liquid) तरल अवस्थाय् कणत भचा तापाः जुइ व छगुलिं मेगुयात पार यानाः वनेफु। थुकिया निश्चित आयतन दइ तर आकार निश्चित मजुइ; थ्व गुगु भः दुने तल, उकिया हे आकार काइ।

दसु: लः, दुरु।

३. ग्यास (Gas) ग्यास अवस्थाय् कणत तसकं तापाः जुइ व स्वतन्त्र रुपं चाःहिला च्वनी। थुकिया निश्चित आकार दइमखु व निश्चित आयतन नं दइमखु। थुपिं कणतय्सं थःगु भः दुने पूर्ण रुपं थाय् कायेफु।

दसु: फय्, अक्सिजन, लःया वाफ।

४. प्लाज्मा (Plasma) प्लाज्मा धइगु आयनीकृत (ionized) ग्यास खः। थुकिलि स्वतन्त्र इलेक्ट्रोन व आयनत दइ। ब्रह्माण्डय् दकलय् अप्वः खनेदइगु पदार्थया अवस्था थ्व हे खः।

दसु: नगु (stars), सूर्द्यः, व पल्पसा (lightning)।

मेमेगु अवस्थात

बोस-आइन्स्टाइन कन्डन्सेट (Bose-Einstein Condensate - BEC) थ्व पदार्थया छगू विशेष अवस्था खः, गुगु तसकं ख्वाउँगु (एब्सोल्युट जिरो वा -२७३.१५ °C या सतिक) तापक्रमय् जक खनेदइ। थ्व अवस्थाय् पदार्थया कणतय्सं छगू हे तःधंगु "सुपर-एटम" थें ज्या याइ।

अवस्था हिलासु (Phase Transitions)

पदार्थ छगू अवस्थां मेगु अवस्थाय् हिलेफु, गुकियात अवस्था हिलासु (Phase transition) धाइ:

नाइगु (Melting): ठोस पाखें तरल जुइगु।

दासि वनिगु बाय् वाष्पीकरण (Evaporation/Boiling): तरल पाखें ग्यास जुइगु।

कन्डेन्सेसन (Condensation): ग्यास पाखें तरल जुइगु।

फ्रिजिङ (Freezing): तरल पाखें ठोस जुइगु।

सब्लिमेसन (Sublimation): ठोस पाखें तप्यंक ग्यास जुइगु।

स्वयादिसँ

तत्त्वमां (Periodic table)

भौतिकशास्त्र

रसायनशास्त्र