न्हसिक्वाः
न्हसिक्वाः [१](Delta) धइगु खुसि समुद्र, पुखू वा मेगु शान्त जलशय् स्वाइबलय् थःनाप हःगु ध्याचः, फि, चा (Silt/Sediment) मुनाः दयेकीगु चकं बँ खः। थुकिया आकार आपालं ग्रीक आखः 'डेल्टा' बाय् स्वकुं जुइ, गुकिं यानाः थुकियात अंग्रेजीइ 'डेल्टा' धाइ।
उत्पत्ति व भौगोलिक प्रक्रिया
[सम्पादन]न्हसिक्वाः दयेकीगु मू अवस्थात थ्व खः:
- गति म्हो जुइगु: खुसि समुद्रय् स्वाइबलय् खुसिया बाहाःया गति (Velocity) याकनं हे म्हो जुइ।
- निक्षेपण (Deposition): गति म्हो जूगुलिं खुसिं हःगु चा, फि, ध्याचः व ल्वहँया कुचा खुसिया न्ह्यःने हे मुनि।
- वितरिका (Distributaries): मुंवःगु चाया धी (Deposits) पाखें खुसि छगू हे बाहाः मजुसें यक्व चिधं- बाहाः (Distributaries) य् बायाः समुद्रय् दुहाँ वनी।
न्हसिक्वाःया प्रकार
[सम्पादन]पदार्थ व आकारकथं न्हसिक्वाःत थथे बाये फइ:
- धनुषाकार(Arcuate Delta): थुकिया आकार बला थें च्वं। (दसु: नाइल खुसिया न्हसिक्वाः)
- झंगः पालि थें च्वंगु (Bird's-foot Delta): खुसिया बाहाःत प्यखें वंसें झंगःया तुति थें च्वनी। (दसु: मिसिसिपी न्हसिक्वाः)
- वा थें च्वंगु (Cuspate Delta): तच्वःगु कुं दूगु न्हसिका।
आर्थिक व पर्यावरणीय महत्त्व
[सम्पादन]- अत्यधिक उर्वरता: न्हसिक्वाःया चा तसकल हे उर्बर जुइ। बुँज्याया निंतिं थ्व हलिंया दकलय् बांलाःगु थाय् खः।
- जैविक विविधता: न्हसिक्वाः क्षेत्रय् लः व बँ स्वाइगु जूगुलिं थन म्यानग्रोभ (Mangrove) सिमापुचः व थी-थी जलचर प्राणीत च्वनि।
- सहर विकास: व्यापारिक सुबिधा व उत्पादकत्वं यानाः तःधंगु सहरत न्हसिक्वाः क्षेत्रय् लाः। (दसु: कोलकाता, कायरो, न्यु अर्लिन्स)
चुनौती
[सम्पादन]- बाः (Flood): समुद्री सतह थहां वइबलय् व खुसिइ बाः वइबलय् थ्व क्षेत्र याकनं क्वबायेफु।
- तटीय क्षय: बाँध (Dam) दयेकेबलय् खुसिया लं पनिगु जुइ, गुकिं यानाः न्हसिक्वाः बिस्तारं म्हो जुया वनेफु।
ब्वनादिसँ
[सम्पादन]- Bhattacharya, J. P. (2006). Deltaic Facies.
- National Geographic - Earth Science: Deltas.
लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ तुलाधर, कमल रत्न (१९९६). English–Nepalbhasa Wordbook (𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷-𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅 𑐳𑐦𑐹), with रमेश काजी स्थापित; रुक्मिणी श्रेष्ठ; ओम चरण अमात्य, न्हापां (in en,new), येँ, नेपाः: भुलुखा पिथना.