धौ
धौ दुरुयात ब्याक्टेरियाया माध्यमं 'फर्मेन्टेशन' (Fermentation) यानाः दयेकातःगु छगू विशेष नसा खः। अंग्रेजी हलिं न्यंकं थुकियात 'योगर्ट' (Yoghurt) धकाः नं म्हसीकी।
दयेकेगु प्रक्रिया
[सम्पादन]धौ दयेकेत विशेष यानाः Lactobacillus bulgaricus व Streptococcus thermophilus धइगु ब्याक्टेरिया छ्यली।
- न्हापां दुरुयात दायेकेगु जुइ गुकिं यानाः अवांछित की सिनावनि।
- दुरुयात भचा ख्वाउँकाः (करिब ४०°C निसें ४५°C तक) उकी 'पुसा' (Starter culture) तइ।
- थुकियात करिब ६ निसें १२ घण्टा तक क्वाःगु थासय् तयेधुंकाः दुरु धौ जुइ।
उसाय्या निंतिं फाइदा
[सम्पादन]धौ उसाय्या निंतिं तसकं बांला:गु नसा ख:
- प्रोबायोटिक्स: थुकी दइगु 'जीवित ब्याक्टेरिया' नं मनूया प्वाः व पाचन प्रक्रियायात बांलाकी।
- क्याल्सियम व प्रोटिन: थुकिं क्वँय् (Bone) व मांशपेसीयात बल्लाकी।
- भिटामिन: धौय् भिटामिन B12 व राइबोफ्लेभिन प्रशस्त दइ।
सांस्कृतिक महत्त्व
[सम्पादन]नेपाःया नेवाः संस्कृति य् धौया तसकं तःधंगु महत्त्व दु।
- सगंः: छुं नं शुभ ज्या याये न्ह्यः 'धौ-सगंः' कायेगु चलन दु।
- भ्वय्: नेवाः भ्वय्या अन्त्यय् 'धौ-बाजी' नइगु परम्परा दु।
- जुजु धौ: ख्वपया 'जुजु धौ' थःगु विशेष सवाःया निंतिं नांजाः।
हलिंया थी-थी रूप
[सम्पादन]- ग्रीक योगर्ट: थुकिं लः लिकानाः तसकं ताकूगु धौ दयेकातःगु दइ।
- लस्सी: दक्षिण एसियाय् धौ व चिनी-मरिज तयाः दयेकातःगु त्वँसा।
- लाब्नेह (Labneh): मध्य पूर्वय् प्रचलित धौया छगू प्रकार गुगु दुरु-कः (Cheese) थें खनेदु।
लिधंसा
[सम्पादन]- Chandan, Ramesh C. (2006). Manufacturing Yogurt and Fermented Milks.
- Tamime, A. Y. & Robinson, R. K. (2007). Tamime and Robinson's Yoghurt: Science and Technology.
- Shrestha, B. (2012). Traditional Fermented Foods of Nepal.