देशान्तर
देशान्तर (Longitude) धइगु पृथ्वीया मानकिपा वा ग्लोबय् उत्तर ध्रुव (North Pole) निसें दक्षिण ध्रुव (South Pole) पाखे सालातःगु काल्पनिक ध्वःत खः। थुकिलिं पृथ्वीया प्रधान मध्याह्न ध्वः (Prime Meridian) पाखें पूर्व वा पश्चिमय् छुं नं थाय् गुलि तापाः धकाः क्यनी। अक्षांश (Latitude) लिसे छ्यलाः थुकिलिं पृथ्वीया छुं नं थाय्या भौगोलिक अवस्थिति सीकेत ग्वाहालि याइ।[१]
दासुज्या व ल्याः
[सम्पादन]देशान्तरयात डिग्री (degrees) य् दायेगु (measurement) याइ। थुकिया ल्या ० डिग्री (0°) निसें सुरु जुयाः १८० डिग्री (180°) पूर्व (East) व १८० डिग्री पश्चिम (West) तक दइ। थुपिं ध्वःत ध्रुवय् वनाः छथासय् हे स्वाइ, उकिं थुपिं रेखात अक्षांश थें समानान्तर (parallel) जुइमखु।
प्रधान मध्याह्न ध्वः व घौ
[सम्पादन]प्रधान मध्याह्न रेखा (Prime Meridian): ० डिग्री (0°) देशान्तरयात प्रधान मध्याह्न ध्वः धाइ। थ्व ध्वः बेलायतया ग्रीनविच (Greenwich) धाःगु थासं वनी। थनया ईयात ग्रीनविच मीन टाइम (GMT) वा कोअर्डिनेटेड युनिभर्सल टाइम (UTC) धकाः कायेगु याइ।
ई लागा (Time Zones): पृथ्वीं थःगु अक्षय् छकः चाःहिलेत २४ घौ (hours) काइ। थुकिया अर्थ खः कि पृथ्वीं २४ घौ दुने ३६० डिग्री चाःहिली। उकिं १५ डिग्री देशान्तर हिलीबलय् छगू घौ ई पाइ(time difference)।
अन्तर्राष्ट्रिय तिथि ध्वः (International Date Line): १८० डिग्री देशान्तर ध्वःयात अन्तर्राष्ट्रिय तिथि ध्वः धाइ। थ्व ध्वः पार यायेबलय् न्हि (day) व तिथि (date) हिली।
छ्यला व महत्त्व
[सम्पादन]थाय् सीकेत (Location): अक्षांश व देशान्तर निगुलिं छ्यलाः पृथ्वीइ छुं नं थाय्या निश्चित थाय्(coordinates) सीकेछिं। थ्व जटिल नेभिगेसन (navigation) प्रणालीइ, दसु: जीपीएस (GPS), फय्खः, व लःखः संकेत तसकं माः।
ई सीकेत (Timekeeping): हलिमया थीथी थाय्या ई (local time) सीकेत देशान्तरया तःधंगु महत्त्व दु।
स्वयादिसँ
[सम्पादन]लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ Sobel, Dava (1995). Longitude: The True Story of a Lone Genius Who Solved the Greatest Scientific Problem of His Time. Walker & Company.