टोपोलोजी

फिगर ८ नटया त्रिआयामिक किपा

टोपोलोजी (Topology) धाःगु गणितया छगू मू ख्यः ख। थ्व ख्यःयात "रबर-शीट ज्यामिति" (rubber-sheet geometry) धकाः नं धाये छिं। थुकिं ज्यामितीय आकारतयेगु थन्याःगु गुणतयेगु अध्ययन याइ गुगु गुण आकारयात तिल्ल प्यनेगु (stretch) वा लथ्यायेगु (fold) ज्या याःसां नं हिलावनी मखु। थुकिया अर्थ आकारयात महिलाः बाय् मतछ्यासें हैगु हिउपा ख। दसुया लागिं, टोपोलोजीया ल्याखनय् छगू कप व छगू दोनट छगू हे आकार ख छाय्‌धाःसा थ्व निताः वस्तुया आकारय् छगू जक ह्वः दु। टोपोलोजीइ निता वस्तु गुलि ताःपा स्वया नं निता वस्तुतेगु स्वापू अप्वः महत्त्वपूर्ण जुइ। थ्व ख्यःया न्हापांगु विचाः लियोनार्ड युलर (Leonhard Euler) या १७३६ या "कोनिग्सबर्गया न्हय्‌गू ताँ (Seven Bridges of Königsberg)या समस्या" निसें सुरु जूगु ख। लिपा १९ गु शताब्दीइ योहान बेनेडिक्ट लिस्टिङ व हेनरी पोइन्कारे थेंज्याःपिं गणितज्ञतयेसं थुकियात छगू ब्याग्लं ख्यःया रूपय् पलिस्था यानादिल। टोपोलोजीयात मू कथं स्वंगू ब्वय् बाये छिं। न्हापांगु सामान्य टोपोलोजी (General Topology) ख। निगूगु बीजगणितीय टोपोलोजी (Algebraic Topology) ख। अले स्वंगूगु विभेदक टोपोलोजी (Differential Topology) ख। टोपोलोजीया सिद्धान्त आधुनिक भौतिक शास्त्रय् क्वान्टम क्षेत्र सिद्धान्तय् छ्यली। कम्प्यूटर विज्ञानय् डेटा विश्लेषण (topological data analysis) यायेत थुकिया प्रयोग जुइ। रोबोटिक्स व कम्प्युटर नेटवर्क दयेकेगु ज्याय् नं टोपोलोजीया मू भूमिका दु। जीवविज्ञान दुने डिएनए (DNA) या अणु संरचना थुइकेत थ्व ख्यः छ्यलेगु या। थ्व आधुनिक गणितया दकले महत्त्वपूर्ण व आधारभूत ख्यः मध्ये छगू ख।

स्वयादिसँ

• ज्यामिति
• गणित
• बीजगणित