छेँखा

छेँखा (Household) धइगु छगू हे छेंय् च्वनीपिं मनूत ख। इमिसं मंकाः कथं नैगु व थःगु थीथी साधन स्रोतत थीथी मात्राय् इना काइगु जुइ। थ्व पुचः छगू हे माचाछिया दुजः जुइफु बाय् माचाछि स्वया पिनेया मनूत नं जुइफु। समाजशास्त्र व अर्थशास्त्रय् 'छेँखा'यात तथ्याङ्क मुनेगु व विश्लेषण यायेगु छगू मू इकाई (Primary unit) कथं काइ।

छेँखाया ताजि

समाज व संस्कृतिकथं छेँखा थी-थी कथंया जुइफु:

• माचाछि छेँखा: गन छगू हे माचाछिया दुजःत (दसु: मां-अबु व मचात) च्वनी।
• याकः छेँखा: गन छम्ह जक मनू च्वनी।
• मंकाः छेँखा (Shared Household): गन पासापिं वा थः-थः थिमि मजुःपिं मनूत मंकाः कथं छेंय् च्वनी।
• पुचः छेँखा: गन यक्व मनूत छगू हे उद्देश्य वा व्यवस्थापनय् च्वनी (दसु: आश्रम, होस्टल)।

छेँखा, छेँजः व माचाछि

'छेँखा', 'छेँजः' व 'माचाछि' खँग्वः आपालं छगू हे अर्थय् छ्यलिगु याइ, तर अर्थ छुं-भचा पा:

1. माचाछि (Family) धाःगु हि (Blood) वा इहिपाया स्वापू दुगु पुचः खः। छम्ह हे मा-अबू पाखें जन्म जूपिं वा छगू हे कुलया सकल सदस्यत थुइकेत नं थ्व खँग्वः छ्यलेछिं। थुकिलिं वंशया निरन्तरता व तःधंगु पारिवारिक स्वापू क्यनी। थुकिया दुजःपिं छखा हे छेँय् च्वनेमाःगु मदु। नापं, न्हापा न्हापाया पुस्तां स्वाना तःपिं यक्व मनूत (थःथिति) थ्व तःधंगु माचाछिया दुजः जुइफु। सैद्धान्तिक कथं सकल मनूत मनू माचाछिया दुजः ख।
2. छेँजः/भोछिं सामान्यकथं छगू हे छेँय् च्वनिपिं माचाछिया इकाइ ख। थुकियात थाय् थासय् छेँखाया कथं नं छ्येलीगु या। भोछिं खँग्वःयात धाःसा आपालं छगू हे माचाछिया छखा छेँय् च्वनिपिं मनूतेगु पुचःयात तिबः बी व थ्व खँग्वलय् छेँखा बाय् छेँय् च्वनिपिं माचाछि त्वता मेमेपिं मनूत दुमथ्याः।
3. छेँखा (Household) धाःगु छगू हे थासय् च्वनीगु व मंकाः स्रोत छ्यलिगु 'आर्थिक व भौतिक' पुचः खः।
4. फुक्कं छेँखा माचाछि मजुइफु (दसु: छगू हे क्वथाय् बालं च्वनिपिं पासापिं), अले फुक्कं माचाछि सदस्यत छगू हे छेँखाय् मजुइफु (दसु: विदेशय् च्वंपिं थःथितिपिं)।

आर्थिक महत्त्व

अर्थतन्त्रय् छेँखाया तःधंगु भूमिका दइ:

• उपभोग (Consumption): छेँखा दुजःतेसं बजाःपाखें वस्तु व सेवात न्याइगु जुलिं छेँखा बजाः व सेवा नियन्त्रण याइगु छगू इकाइ नं खः।
• श्रम (Labor): छेँखाया दुजःतय्सं बजाः दुने श्रम बी।
• बचत: छेँखां थःगु आम्दानीया छुं भाग भविष्यया निंतिं बचत याइ।

लिधंसा

• Netting, Robert McC. (1984). Households: Comparative and Historical Studies of the Domestic Group.
• Becker, Gary S. (1981). A Treatise on the Family.
• United Nations Statistics Division - Household Definitions.