छु खः-छु जुइमाः पंगः

छु खः-छु जुइमाः पंगः (अङ्ग्रेजी: Is–ought problem) नैतिक दर्शनया छगू नांजाःगु समस्या खः, गुगु स्कतिस दार्शनिक देभिद ह्युम (David Hume) नं १८गु शताब्दीइ न्ह्यःने हयादीगु खः। ह्युमया कथं, यक्व च्वमितय्सं "छु खः" (Is - तथ्य) पाखें "छु जुइ माः" (Ought - नैतिकता) पाखे तिंन्हुइगु याः, गुगु तार्किक रुपं पाय्छि जुइमखु।

• तथ्य (Is): हलिम गथे दु। (दसु: "मनूतय्सं ल्वापु याइ।")
• नैतिकता (Ought): हलिम गथे जुइ माः। (दसु: "मनूतय्सं ल्वापु याये मज्यु।")

ह्युमं धयादीगु दु कि तथ्यं जकं नैतिकताया नियम दयेके फइ मखु। दसुया निंतिं, "बिषं मनू स्याइ" (तथ्य) धयागु खँ पाखें "बिष नके मज्यु" (नैतिकता) धयागु निष्कर्ष तप्यंक अबिले तक वइ मखु, गब्ले तक झीसं "मनू स्याये मज्यु" धयागु मेगु नैतिक मान्यता दयेकेमखु। थ्व पंगःयात "ह्युमया गिलोतित" (Hume's Guillotine) नं धाइ, छाय्धाःसा थुकिया तथ्य व नैतिकताया दथुइ तःधंगु गाः दयेका बिइ। थ्व समस्यां विज्ञान (गुकिं तथ्यया अध्ययन याइ) व नैतिकता (गुकिं मूल्यया अध्ययन याइ) दथुइ सीमा निर्धारण याइ।

विकासक्रम

थ्व अवधारणाया विकास थथे जूगु दु:

• प्रारम्भिक बहस: ह्युम स्वया न्ह्यः, दार्शनिकतय्सं "प्राकृतिक कानुन" (Natural Law) या आधारय् प्रकृतिइ छु दु, व हे नैतिक खः धकाः विश्वास याइगु खः।
• ह्युमया क्रान्ति: सन् १७३९ य् ह्युमं "अ त्रितीज अफ ह्युमन नेचर" (A Treatise of Human Nature) सफुतिइ थ्व समस्या उजागर यानादिल।
• २०गु शताब्दी: "लजिकल पोजितिभिजम" (Logical Positivism) मानय् याइपिं दार्शनिकतय्सं धाल कि नैतिक वाक्यत अर्थहीन जुइ छाय्धाःसा उकियात तथ्य पाखें प्रमाणित याये फइ मखु।
• आधुनिक: जोन सर्ल (John Searle) थें न्याःपिं दार्शनिकतय्सं "संस्थागत तथ्य" (Institutional facts) या आधारय् ह्युमया नियमयात चुनौती बिइगु कुतः याःगु दु।

स्वयादिसँ

• मेटा-एथिक्स
• देभिद ह्युम