छुँ (रोदेन्त)

नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: छुँ (रोदेन्त) 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋

छुँ बाय् रोडेन्ट (Rodent) धयागु 'रोडेन्सिया' (Rodentia) पुचलय् लाःगु दुरुप्वः दुपिं प्राणीतयगु छगू तःधंगु पुचः खः। हलिंया फुक्कं दुरुपादुपिं प्राणीत मध्ये करिब ४०% प्रजातित रोडेन्ट पुचलय् ला। थ्व पुचलय् साधारण छुँ (Mice), तिछुँ (Rats), सिमाछुँ (Squirrels), चुसा (Porcupines), व बीभर (Beavers) थेंज्याःगु प्राणीत ला। थ्व प्राणीतयगु दकलय् मू विशेषता धयागु इमिगु निरन्तर बुयाच्वनिगु इन्सिजर 'वा' (Teeth) खः।

म्हया दयेका

रोडेन्टतयगु म्हया दयेकाय् छुं विशिष्ट खँत दइ:

निरन्तर बुयाच्वनिगु वा (Incisors): रोडेन्टतयगु म्हुतुया न्ह्यःनेया च्वय्या व क्वय्या प्यपू वा (Incisors) जीवनभर बुयाच्वनि। उकिं इमिं न्ह्याबलें छुं न छुं वस्तु न्यानाच्वनेमाः (gnawing), गुकिं यानाः इमिगु वा तसकं ताःहाकः जुइ मखु।
इनामेल (Enamel): इमिगु वाया न्ह्यःनेया भागय् तसकं क्वातुगु इनामेल दइ धाःसा ल्यूनेया भाग भचा नाइसे च्वनि। थुकिं यानाः वस्तु न्याइबलय् वा थःहे ज्वया (sharp) वइ।
चिधंगु म्ह: अप्वः थें रोडेन्टत म्हया आकारय् चिधं जुइ, तर 'क्यापिबारा' (Capybara) थेंज्याःगु रोडेन्ट तसकं तःधं नं जुइ।

मू प्रजातित

Boreoeutheria

Laurasiatheria

	Eulipotyphla

	Scrotifera

	Ochotona (pikas)

	Leporidae (rabbits and hares)

Rodentia

Hystricomorpha

Ctenodactylidae (gundis)

Atherurus (brush-tailed porcupines)

Octodontomys (mountain degus)

	Erethizontidae (New World porcupines)

	Caviidae (guinea pigs and capybara)

Sciuromorpha

Aplodontia (गुं लःछुँ, mountain beavers)

Sciuridae

	Glaucomys (न्हु हलिं ब्वछुँ बाय् New World flying squirrels)

	Tamias (त:धिकःम्ह सिमाछुँ बाय् chipmunks)

Castorimorpha

Castor (लःछुँ)

	Dipodomys (kangaroo rats)

	Thomomys (pocket gophers)

Myomorpha

Muroidea

Cricetidae (hamsters and new world mice)

	Mus (true mice)

	Rattus (तिछुँ, rats)

Dipodoidea

Sicista (birch mice)

	Zapus (jumping mice)

	Cardiocranius (pygmy jerboas)

पारिस्थितिक व मानवीय प्रभाव

रोडेन्टतय्सं पृथ्वीया पर्यावरण व मानव जीवनय् तःधंगु प्रभाव लाकी:

नसा चक्र(Food Chain): थ्व प्राणीत यक्व माँसाहारी पशु व झङ्गःतयगु मू नसा खः।
कठिन परिस्थितिइ म्वाये फूगु रोडेन्टत अन्टार्कटिका त्वताः हलिंया फुक्कं महादेशय् व फुक्कं कथंया वातावरणय् म्वाये फइ।
रोग व नोक्सान: छुं प्रजातितय्सं बालीनाली नोक्सान याइ अले 'प्लेग' थेंज्याःगु रोग नं पुंकेफु।
वैज्ञानिक अनुसन्धान: थ्व पुचःया प्राणी पिन्त प्रयोगशालाय् चिकित्सा विज्ञानया अनुसन्धानया निंतिं तसकं अप्वः छ्यली।

लिधंसा

Musser, Guy G. (2005). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference.
Kay, R. F. (2012). The Origin and Evolution of Rodents.
Nowak, R. M. (1999). Walker's Mammals of the World.