च्वंवनेज्या
च्वंवनेज्या (Emigration, च्वं-वने-ज्या) धइगु थन्याःगु थाय्-बाय् हिलाः खः गन मनूत थःगु जन्म जूगु वा स्थायी रूपं च्वनाच्वंगु थाय् त्वताः मेगु थासय् वनाः च्वनी। थुकियात थःगु देसं/थासं पिने वनेगु ज्या धकाः थुइके फइ। थ्व च्वंवयेज्या (Immigration) स्वया पा:— छम्ह मनू थःगु देसं 'च्वंवनामि' (Emigrant) जुयाः पिने वनि, अले व मेगु देसय् 'च्वंवयामि' (Immigrant) जुयाः दुहाँ वइ।
मू कारणत (Push and Pull Factors)
[सम्पादन]मनूत थी-थी कारणं पिने वनेगु याइ, गुकियात 'घ्वाये' (Push) व 'सालाकाये' (Pull) तत्व दुने बायेछिं:
१. घ्वायेगु कारण (Push Factors):
[सम्पादन]थ्व कारणतय्सं मनूयात थःगु थाय् त्वतेत तिबः बी:
- आर्थिक अभाव: ज्याया कमी व गरिबी।
- राजनीतिक अस्थिरता: युद्ध, दमन, वा असुरक्षा।
- प्राकृतिक विपत्ति: भुखाय्, बाः वइगु, वा जलवायु हिउपाः।
२. सालाकायेगु कारण (Pull Factors):
[सम्पादन]थ्व कारणतय्सं मनूयात मेगु देसय् सालाकाइ:
छेँजः व समाजय् लाकीगु प्रभाव
[सम्पादन]पिने च्वंवनेगु ज्यां निगुलिं थासय् तःधंगु हिउपाः हइ:
- विप्रेषण (Remittance): पिने वंपिं दुजःतय्सं छ्वइगु धेबां छेँखाया आर्थिक स्तर च्वय् लाकी।
- ब्रेन ड्रेन (Brain Drain): देय्या प्रतिभावान मनूत पिने वनेबलय् देय्या विकासय् पंगः वयेफु।
- याकः जुइगु: छेँजःया दुजःत बायाः वनेबलय् विशेष यानाः अजा-अजी व बुराबुरीपिं याकःचा जुइगु समस्या खनेदइ।
नेवाः समाज व पिनेवनेगु क्रम
[सम्पादन]ऐतिहासिक रूपं नं नेवाःत व्यापारया निंतिं सँदेय् व भारतया थी-थी थासय् वनेगु यानाच्वंगु खः।
- पुलां ईलय् सँदेसय् व्यापार यायेत वनीपिं मिजंतय्सं थःगु माचाछि व छेँजः त्वताः वनेमाःगु खः।
- आःया ईलय् उच्च शिक्षा व सुबिधाया निंतिं अमेरिका, युरोप व अष्ट्रेलिया वनेगु झ्वः अप्वया वःगु दु।
लिधंसा
[सम्पादन]- Castles, S., & Miller, M. J. (2009). The Age of Migration.
- International Organization for Migration (IOM) Reports.
- लुमन्ति: नेवार समाज व प्रवास (Newars and Migration history).