चुं

चुं धैगु थीथी अन्नयात धु जुइक मिनाः दयेकूगु पदार्थ खः। थ्व हलिं नसा-त्वँसाया छगू मू पुचः ख।

चुंया ताजि

अन्नया आधारय् नेपालभाषाय् थुकियात थी-थी नां बियातःगु दु:

• जाकिचुं : जाकि मिनाः दयेकीगु चुं। नेवाः समाजय् थुकिया छ्येलेज्या दकलय् अप्वः जुइ।
• छ्वचुं : छ्व मिनाः दयेकीगु चुं (आटा व मैदा नं धाइ)।
• कःनिचुं : कःनि क्येलाः दयेकीगु चुं।
• मुसूचुं : मुसू वा मेगु कय्गु क्येलाः दयेकूगु चुं (दसु: बारा दयेकेत छ्येलीगु)।
• माय् चुं

नेवाः संस्कृति व चुं

नेवाः नसाय् चुं मदयेक छुं नं तःधंगु ज्याझ्वः वा नखः-चखः पूर्ण जुइ मखु। यःमरि व चतांमरि: थ्व निगुलिं नांजाःगु नसा जाकिचुं पाखें दयेकी। यःमरि पुन्हिबलय् जाकि चुंया महत्त्व तसकं तःधं। वः व बारा: मुसू वा माःया चुं पाखें वः (बारा) दयेकी, गुगु 'सगं' बीबलय् अनिवार्य जुइ। थीथी मरि: ख्वःमरि, ल्वँचामरि, अइँठामरि थेंज्याःगु थी-थी मरि दयेकेत छ्व चुं वा जाकि चुं छ्येली।