खँत्वाः
खँत्वाः (Phrase) धैगु भाषा विज्ञान व भाय्लचंय् खँग्वःतय्गु उगु पुचः खः गुकिं छगू भाय्लचं इकाइ (grammatical unit)या कथं ज्या याइ। खँत्वाः छपू खँग्वःया ब्व खः, तर थ्व थः म्हं छगू पूवंगु खँग्वः मखु। छत्वा खँत्वाः दुने सामान्यतया छगू मू खँग्वः (head word) व उकियात पूरकता बीगु मेमेगु खँग्वःत दइ।
खँत्वाःया ताजि
[सम्पादन]खँपु दुने खँत्वाःया ज्या याइगु आधारय् थुकियात थी-थी पुचलय् बायेगु या:
- नां खँत्वाः (Noun Phrase - NP): थ्व खँत्वाःया मू खँग्वः नां (Noun) जुइ। थुकिं खँग्वलय् कर्ता वा कर्मया ज्या याइ।
- दसु: "कथुया सः", "ततःधंगु छेँ"।
- यासु खँत्वाः (Verb Phrase - VP): थुकिं यासु (Verb) व उकिया नाप वइगु मेमेगु खँग्वःत (दसु: कर्म वा क्रियाविशेषण) क्यनी।
- दसु: "ब्वनाच्वन", "बिचाः यानाच्वंगु दु"।
- ब्वाय्सु खँत्वाः (Adjective Phrase - AdjP): थुकिं नांया विशेषता क्यनीगु ज्या याइ।
- दसु: "तसकं बांलाःगु", "ह्याउँसे च्वंगु"।
- क्रियाविशेषण वाक्यांश (Adverbial Phrase - AdvP): थुकिं क्रिया गुकथं, गबलें वा गन जुल धकाः क्यनी।
- दसु: "तसकं याकनं", "न्ह्याबलें थें"।
- विभक्ति / नामयोगी वाक्यांश (Postpositional/Prepositional Phrase): थुकिं नाम वा सर्वनामया मेगु शब्द नाप स्वापू क्यनी।
- दसु: "टेबलया च्वय्", "छेँया न्ह्यःने"।
खँत्वाःया संरचना
[सम्पादन]खँत्वाःया संरचनाय् निगू मू ब्व दइ: १. मू खँग्वः (Head): खँत्वाःया दकलय् महत्त्वपूर्ण खँग्वः, गुकिया आधारय् खँत्वाःया ताजि निर्धारण जुइ। २. परिमार्जनकर्ता (Modifiers): मू खँग्वःया खँय् अप्व सूचं बीगु खँग्वःत।
खँत्वाः, कचाखँपु व खँपु (Phrase, Clause, and Sentence)
[सम्पादन]थ्व स्वंगुया दथुइ थ्व कथंया भिन्नता दु:
- खँत्वाः(Phrase): थुकिं पूर्ण विचाः प्वङ्की मखु अले थन कर्ता व सीमित यासु (finite verb) या स्वापू दइ मखु।
- कचाखँपु(Clause): थन छगू कर्ता व छगू क्रिया दइ। थ्व स्वतन्त्र नं जुइफु वा मेगु वाक्यय् आश्रित नं जुइफु।
- खँपु(Sentence): थ्व छगू पूर्ण विचाः खः, गुकिं छगू वा अप्वः कचाखँपुत स्वानाः दयेकूगु दइ।