कमन सेन्स

व्यवहारिक ज्ञान कमन सेन्स बाय् साधारण चेतना(Common sense) धइगु न्हिथंया जीवनय् माःगु साधारण व पाय्छिगु निर्णय यायेफुगु प्राकृतिक क्षमता खः। थ्व छुं नं विशेष सफू ब्वनाः वा औपचारिक शिक्षा कयाः जक वइगु ज्ञान मखु; थ्व ला जीवनया अनुभव, समाजस म्वायेगु शैली, व प्राकृतिक हलिमयात थुइकाः विकास जुइगु ज्ञान खः। दर्शनशास्त्रय् थुकियात मनूतय्गु मति (mind) व तर्कया छगू आधारभूत ब्वया रुपय् कायेगु याइ।

इतिहास व दार्शनिक विचाः

प्राचीन दर्शन

प्राचीन ग्रीक दर्शनय् अरस्तु (Aristotle) नं 'कमन सेन्स' (sensus communis) यात छगू आन्तरिक क्षमता धकाः धयादीगु दु, गुकिलिं झीगु न्यागू इन्द्रियत (मिखा, न्ह्याय्पं, न्हाय्, म्ये, छेंगु) पाखें वइगु जानकारीयात छगू हे थासय् मुंकाः थुइकेत ग्वाहालि याइ।

आधुनिक दर्शन

१७गू व १८गू सदीइ आधुनिक दर्शनया इलय् थ्व विषयय् यक्व बहस जुल।

रेने डेस्कार्टेस (René Descartes): वय्कलं 'गुड सेन्स' (good sense) वा तर्क यायेफुगु क्षमता फुक्कं मनूतय्के बराबर दइ धकाः धयादीगु खः।

स्कटिश कमन सेन्स रियालिज्म (Scottish Common Sense Realism): थोमस रीड (Thomas Reid) थें न्याःपिं दार्शनिकतय्सं थ्व विचाःयात तःधंगु महत्त्व बिल। वय्कःपिनिगु धापू कथं, झीसं प्राकृतिक रुपं हे हलिमया यथार्थयात विश्वास यायेमाः, छाय्धाःसा थ्व हे झीगु व्यवहारिक ज्ञान खः।

महत्त्व व छ्यला

न्हिथंया जीवन: थःगु छेँखा (household) न्ह्याकेत, न्हिथंया ग्वसाः-ग्वयेत, व थःगु सुरक्षाया निंतिं थुकिया तःधंगु छ्यला दइ।

समाज व कानुन: समाजय् म्वायेत व मेपिं लिसे बांलाःगु स्वापू तयेत थ्व ज्ञान माः। कानुन व न्याय प्रणालीइ नं "साधारण मनूया विचाः" (reasonable person standard) यात आधार कयाः फैसला यायेगु याइ।

विज्ञान व जटिल खँ: विज्ञानं यक्व खँय् थ्व ज्ञानयात न्ह्यसः थनी (दसु: क्वान्टम मेकानिक्स), तर साधारण जीवनय् थुकिलिं झीत अःपुक व याकनं निर्णय यायेत ग्वाहालि याइ।

स्वयादिसँ

दर्शनशास्त्र

तर्कशास्त्र

अरस्तु

थोमस रीड