एम्पियर
एम्पियर (Ampere, चिं: A) धइगु अन्तर्राष्ट्रिय इकाइ प्रणाली (SI) य् विद्युत बाहाः (Electric Current) दायेगु आधारभूत इकाइ खः। थुकिया नां फ्रान्सेली भौतिकशास्त्री व गणितज्ञ आन्द्रे-मारी एम्पियर (André-Marie Ampère) या सम्मानय् तःगु खः।
परिभाषा व वैज्ञानिक आधार
[सम्पादन]वैज्ञानिक कथं, छगू एम्पियर धाःगु छगू 'कोलम्ब' (Coulomb) प्रति सेकेन्ड चार्ज बाहाः खः।
सन् २०१९ या न्हूगु परिभाषा कथं, एम्पियरयात 'एलिमेन्टरी चार्ज'या निश्चित ल्या मानया आधारय् परिभाषित यानातःगु दु। थ्व मान 1.602176634 * 10-19 कुलम्ब जुइ।
ओहमया नियम नाप स्वापू
[सम्पादन]विद्युत सर्कित(Circuit) य् एम्पियरया स्वापू भोल्टेज (Voltage) व प्रतिरोध (Resistance) नाप दइ, गुकियात 'ओहमया नियम' (Ohm's Law) धाइ:
- I = V/R
थन:
- I = विद्युत बाहाः (एम्पियरय्)
- V = पोतेन्सियल दिफरेन्स (भोल्टय्)
- R = प्रतिरोध (ओहमय्)
दासुज्या (Measurement)
[सम्पादन]विद्युत बाहाः दायेगु ज्याभःयात 'एमिटर' (Ammeter) धाइ। एमिटरयात न्ह्याबिलें सर्कितया 'सिरिज' (Series) य् स्वायेमाः गुकिं यानाः फुक्क धारा उकिया दुने पाखें बाहाः वने फइ।
छ्यलाबुला व महत्त्व
[सम्पादन]- छेँज छ्यलाबुला: साधारणतया छेँय् छ्यलिगु फ्युज (Fuse) व सर्किट ब्रेकरत ५A, १०A, वा १५A या दइ। थ्व स्वया अप्वः विद्युत बाहाः वल धाःसा सुरक्षाया निंतिं सर्कित ब्रेकर (Circuit breaker) दीगु जुइ।
- इलेक्ट्रोनिक्स: चिधंगु उपकरणय् एम्पियरया थासय् मिलिएम्पियर (mA) छ्यली।
- औद्योगिक: तःधंगु न्ह्यासा (Engine) व फ्याक्ट्रीइ सच्छि-द्वछि एम्पियर विद्युतया आवश्यकता जुइ, गुकिं औद्योगिक उत्पादकत्व य् प्रत्यक्ष प्रभाव लाकी।
ब्वनादिसँ
[सम्पादन]- Flowers, P., et al. (2016). University Physics Volume 2.
- NIST - Special Publication 330: The International System of Units (SI).