एनाकार्दियासी
एनाकार्डियासी, सामान्यतया काजु माचाछि [१] वा सुमाक माचाछिया रुपय् म्हसीकि, स्वां ह्वइगु मांया छगू माचाछि ख, गुकिलि ८३ति जेनेरा दु गुकिलि ८६०ति म्हस्यूगु प्रजाति दु। [२] एनाकार्डियासीया दुजःतेसं ड्रुप ताजिया सि थ्वै। थ्व माचाछिया छुं सिदुनं उरुशिओल धाःगु इरिटेन्ट पदार्थ दयेकि। एनाकार्दि यासीइ यक्व जेनेरा दु, गुकिलि यक्व आर्थिक रुपं महत्त्वपूर्ण दु, विशेष यानाः काजु ( एनाकार्डियम जेनसय्), अं, चिनियाँ लाकर सिमा, म्हासुगु मोम्बिन, पेरुया मल्ता, सुमाक, कुँ सिमा, मारुला, व क्वाचालालेट । पिस्तासिया जीनस (गुकिलि पिस्ता व मास्टिक सिमा नं ला) आः थ्व माचाछिइ दुथ्याःगु दु, तर न्हापा थःगु हे माचाछि, पिस्तासियासीइ तयातःगु दु। [३]
काजु परिवार लुमुगु वा उष्णकटिबंधीय क्षेत्रय् अप्व दु, गुकिलि छुं प्रजाति जक्क समशीतोष्ण क्षेत्रय् च्वनि। अधिकांश उष्णकटिबंधीय अमेरिका, अफ्रिका, व भारतया मूलवासी ख। पिस्तासिया व छुं प्रजातिया रुस दक्षिणी युरोपय् खने दु, रुसया प्रजाति उत्तर अमेरिकाया यक्व थासय् खने दु, व शिनस दक्षिण अमेरिकाय् जक्क दु।
ब्वथला
[सम्पादन]थ्व माचाछि दुने थीथी जेनस व प्रजाति दुथ्याः।
जेनेरा
[सम्पादन]८१ जेनेरा स्वीकार यानातःगु दु :
- अब्राहमिया Randrian. & Lowry
- एक्टिनोकाइटा F.Barkley
- एलोस्पोन्डियास (Pierre) Stapf
- एम्फिप्टेरीजियम Schiede ex Standl.
- एनाकार्डियम L. – काजु
- एन्ड्रोसियम Stapf
- एन्ट्रोक्यारियन Pierre
- एस्ट्रोनियम Jacq.
- एटिलिया E.Martinez and Ramos
- बारोनिया Baker
- ब्लेफारोक्यारिया F.Muell.
- बोनेटियेला Rzed.
- बोउया Meisn.
- बुकानिया Spreng.
- क्याम्पनोस्पर्मा Thwaites
- क्याम्पाइलोपेटालम Forman
- कार्डेनासीओडेन्ड्रन F.A.Barkley
- कोइरोस्पोन्डियास B.L.Burtt & A.W.Hill
- कोमोक्लाडिया P.Browne
- कोटिनस Mill. – smoke tree
- सिर्टोकार्पा Kunth
- डोबिनेया Buch.-Ham. ex D.Don
- ड्राकोन्टोमेलोन Blume
- ड्रीमीकार्पस Hook.f.
- युरोस्काइनस Hook.f.
- फागुएटिया Marchand
- फेजीमान्रा Pierre
- ग्लुटा L.
- हेमाटोस्टाफिस Hook.f.
- ह्याप्लोरस Engl.
- हार्पेफाइलम Bernh.
- हीरिया Meisn.
- होलिगार्ना Buch.-Ham. ex Roxb.
- कूर्डरसीओडेन्ड्रन Engl. ex Koord.
- लानिया A.Rich.
- लौरोफाइलस Thunb.
- लिथ्रिया Miers ex Hook. & Arn.
- लोक्सोप्टेरीजियम Hook.f.
- लोक्सोस्टालिस Spreng. ex Rchb.
- मालोस्मा (Nutt.) Abrams
- म्यान्जीफेरा L. – अं
- मौरिया Kunth
- मेलानोकाइला Hook.f.
- मेटोपियम P.Browne
- माइक्रोनीकिया Oliv.
- मोस्क्यूटोजाइलम Krug & Urb.
- मिराक्रोड्रुओन Allemão
- नोथोपेजिया Blume
- ओकोटेरेनिया F.A.Barkley
- ओपर्कुलिकारिया H.Perrier
प्रजाति
[सम्पादन]थ्व माचाछिया छुं नांजाःगु प्रजातित थथे दु [४]:
- अं Mangifera indica: तःमागु छता सदाबहार सिमा। थ्व सिमाय् खेँ आकारया म्हासुगु रंगया पतिचिंगु पु दुगु चाकु सवाः दूगु सि सइ। थ्व सिमाया सि ताहान्वैगु थासय् बुइगु छता चाकुगु सि ख। थ्व सि म्हासुसे च्वनि। थ्व सिया दुने छता पु दै। थ्व सि उष्णकटिबंधीय सिमा म्यान्गिफेरा इन्डिका (Mangifera indica)य् सयेगु या। थ्व नेपाः, उत्तर पश्चिमी म्यानमार , बंगलादेश व उत्तरपूर्वी भारतया दथुइ लाःगु थासय् सयेगु याइ। एम. इन्डिका प्राचीन कालंनिसें दक्षिण व दक्षिणपूर्वी एसियाय् सयेकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु गुकिया लिच्वः कथं निगु प्रकारया आधुनिक अं खनेदत: "भारतीय अं" व "दक्षिणपूर्वी एसियाली अं"। म्यान्गिफेरा जीनसया मेमेगु प्रजातिं नं नयेगु सिसाबुसा दयेकि गुकियात "अं" धाइ, गुकिलि अप्व मलेसियाया इकोरिजन (वातावरण)य् दु।
- आमलि ( Choerospondias axillaris): म्हासुम्हासु धाइगु ख्वला दूगु पाउँगु सवा वइगु सि गुकिया दुने सिंथें छाःगु पु (च्याम्पति) दइ।
- काजुपासि (Anacardium occidentale): छता सि सइगु सिमा।
- चिरंजि (Buchanania latifolia): छता मूसि।
- मालंसि (Semecarpus anacardium): थीथी कथंया ल्वय्यात लंकेत छ्यलीगु जडीबुटी दूगु मा।
- सतिबग्लि (Rhus parviflora): अचार दयेकेछिंगु सि बुइगु मा।
स्वयादिसँ
[सम्पादन]लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ (2015) English Names for Korean Native Plants. Korea National Arboretum.
- ↑ (2016) "The number of known plants species in the world and its annual increase". Phytotaxa 261 (3): 201–217. DOI:10.11646/phytotaxa.261.3.1.
- ↑ (2008) "Phylogenetics and reticulate evolution in Pistacia (Anacardiaceae)". American Journal of Botany 95 (2): 241–251. DOI:10.3732/ajb.95.2.241.
- ↑ Maharjan, Pancha (1998). Si va Puya Newaa Naan (in new). Kathmandu: Madan Sen Bajracharya.