एदमन्द हिलारी

सर एदमन्द हिलारी
बूगु	(1919-07-20)20 जुलाई सन् 1919 तुआकाउ, नर्थ आइल्यान्द, न्यु जिल्यान्द
मदूगु	11 ज्यानुवरी 2008(2008-01-11) (आयु 88) अक्ल्यान्द, न्यु जिल्यान्द
क्वथापासा	लुइस मेरी रोज (1953-1975), जुन मल्ग्रीयु (1989-2008)
मचा	पितर हिलारी (१९५४), साराः (१९५५), व बेलिन्दा (१९५९-१९७५)
मां-अबु	पर्सिभल अगस्तस हिलारी व गर्त्रुद हिलारी, née क्लार्क

Hillary's mother Gertrude Clark, 1909

Hillary in Royal New Zealand Air Force

Portrait of Hillary, Australia, July 1953

एदमन्द हिलारी (Edmund Hillary) (१९१९–२००८) न्युजिल्याण्डया छम्ह पर्वतारोही, अन्वेषक, व परोपकारी व्यक्तित्व खः। सन् १९५३ मे २९ खुनु तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा नाप हलिंया दकलय् च्वका चोमोलुङ्मा (सगरमाथा) या च्वकाय् न्हापां पलाः तःम्ह मनूया रूपय् वय्कः हलिं न्यंकं नांजाः।

ब्रिटिश एभरेष्ट एक्सपिडिसनया छगू ब्व जुयाः हिलारी व तेन्जिङं असम्भव थें च्वंगु चोमोलुङ्मा बाय् सगरमाथा च्वकाय् थ्यनिगु उपलब्धि हासिल यानादिल। च्वकाय् थ्यने धुंकाः हिलारीं तेन्जिङया किपा कानादिल, तर थःगु किपा धाःसा कया मदिल। थ्व सफलतां हिलारीयात छगू 'ग्लोबल आइकन' दयेकल अले बेलायतया रानी एलिजाबेथ द्वितीयं वय्कःयात 'सर' (Sir) या पदवी बियाः सम्मान यानादिल। सगरमाथा गयेधुंकाः नं वय्कः मेमेगु साहसिक यात्राया निंतिं नांजाः। वय्कः दक्षिण ध्रुव (South Pole)य् सन् १९५८ य् वय्कः गाडी (tractor) छ्येलाः अन्टार्कटिकाया दक्षिण ध्रुवय् थ्यंम्ह न्हापांम्ह मनू जुयादिल। नापं, उत्तर ध्रुव (North Pole)य् सन् १९८५ य् निल आर्मस्ट्रङ्ग (Neil Armstrong) नाप वय्कः उत्तर ध्रुवय् नं वनादिल। थुकथं सगरमाथा व निगुलिं ध्रुवय् थ्यंम्ह वय्कः न्हापांम्ह मनू खः।

एदमन्द हिलारीया प्रभाव थीथी थासय् थ्यनिम्ह मनूया कथं जक मखु मानवीय सेवाया ख्यलय् अझ तःधं। वय्कः थःगु सफलताया जस शेर्पा समुदाययात बियादिल अले इमिगु जीवनस्तर भिंकेत सन् १९६० य् 'हिमालयन ट्रस्ट' नीस्वनादिल। नेपाःया सोलुखुम्बु क्षेत्रय् यक्व स्कूल, अस्पताल, व लुक्ला विमानस्थल (आःया तेन्जिङ-हिलारी विमानस्थल) दयेकेगु ज्याय् वय्कःया मू प्रभाव दु। नापं, वातावरण संरक्षणय् विशेष कथं सगरमाथा क्षेत्रया प्राकृतिक सौन्दर्य व वातावरण ल्यंकेत वय्कः न्ह्याबलें ज्या यानादिल। हिलारीं नेपाःयात थःगु 'निक्वःगु छेँ' (second home) कथं कयादिल। वय्कः नेपाःया मानार्थ नागरिकता (Honorary Citizenship) काइम्ह न्हापांम्ह विदेशी खः।

न्युजिल्याण्डया ५ डलरया नोटय् वय्कःया किपा वय्कः म्वाबिले हे तयातःगु जुल, गुगु जीवित मनूया निंतिं छगू दुर्लभ सम्मान खः।

सगरमाथाया 'हिलारी स्टेप' (Hillary Step) धइगु थाय् वय्कःया हे नामं नांजाः।

सिरपा

वय्‌कःयात बेलायती सरकारं नाइटहुड व नेपामि सरकारं विशिष्ट नेपामि नागरिकता ब्युगु दु।

स्वयादिसँ

• गलुभाः