एक्सपोनेन्सिएसन

एक्सपोनेन्सिएसन (फति ल्याःज्या) (Exponentiation) धाःगु गणित व अङ्कगणित दुने छगू मू गणितीय ज्याझ्वः (mathematical operation) ख। थ्व ज्याझ्वलय् छगू ल्यायात हानंहानं थःथःनाप हे दुगंना यायेगु ज्या जुइ। थुकियात ' b^n ' या रूपय् क्यनेगु या, गन 'b' यात बेस (base) व 'n' यात एक्सपोनेन्ट (exponent) धाइ। दसुया लागिं, 2^3 या अर्थ २ यात स्वकः थःथःनाप दुगंनेगु खः (२*२*२= ८), गुकिया लिच्वः ८ जुइ। थन २ बेस खः अले ३ एक्सपोनेन्ट खः। यदि एक्सपोनेन्ट १ जुयाच्वन धाःसा लिच्वः बेस हे जुइ, गथे कि b^1 = b। यदि एक्सपोनेन्ट ० जुयाच्वन धाःसा (शून्य त्वताः) छुं नं बेसया मान १ जुइ, गथे कि b^0 = 1। ऋणात्मक एक्सपोनेन्ट (negative exponent) दुसा थुकियात ' 1/b^n ' या रूपय् हिलाः चिनाल्याःया रूपय् स्वये छिं। थ्व ज्याझ्वःया अःखः ज्याझ्वःयात रुट लिकायेगु (roots) वा लोगारिदम (logarithms) धाइ। बीजगणितय् (Algebra) एक्सपोनेन्सिएसनया नियमत तःधंगु व जटिल समीकरणत तिप्यनेत छ्यली। एक्स्पोनेन्ततेगु नियम (laws of exponents) कथं ज्वःलाःगु बेस दुगु ल्याया दुगंज्या याइबले एक्स्पोनेन्ततेगु तनेज्या (b^m times b^n = b^{m+n}) जुइ। अथे हे समान बेस दुगु ल्या ब्वथलेबले एक्सपोनेन्त क्वपालेगु (b^m / b^n = b^{m-n}) जुइ। ज्यामिति, भौतिक विज्ञान, व रसायनशास्त्रय् तःधंगु व चिधंगु परिमाणत क्यनेत वैज्ञानिक चिं (scientific notation) दुने एक्सपोनेन्तया तःधं महत्त्व दु। जनसंख्या वृद्धि, ब्याजया ल्याखँ, व भाइरसया सङ्क्रमण थः-थः हे अप्वया वनेगु प्रक्रिया (exponential growth) थुइकेत थ्व ल्याखँ अनिवार्य जुइ। कम्प्यूटर विज्ञानय् डेटाया आकार व मेमोरी (bytes, kilobytes, megabytes) दानेत निया घात (2^n) छ्यली। थ्व अवधारणा मदयेक उच्च गणित व आधुनिक प्रविधिया ल्याज्या पूवंके फइमखु।

स्वयादिसँ

• अङ्कगणित
• दुगंज्या
• बीजगणित
• लोगारिदम