Jump to content

ईक्षण

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: ईक्षण 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
ईक्षण
मू भाय् संस्कृत

ईक्षण छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या

[सम्पादन]

उत्पत्ति व विकास

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।

छ्येलेज्या

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।

  • दसु — अन्न ईक्षण-भय-पक्षपतन-क्रियाणां मृत्युरेकः कर्ता यतः स एव राधेयं निरीक्षते ततो विभेति तत्पक्षे पतति च। []
  • दसु — पूर्वमापतत एत्यपेक्षया ईक्षणक्रियायाः पूर्वकालत्वमवगतं भवन पश्चात्पर्यालोचनया नैत्यपेक्षमीक्षणक्रियायाः पूर्वकालत्वमिति उत्तरकालजायमानवासात भ्रान्तिर्भवति, तस्याश्च हेतुर्निर्दिष्टमुभयमिति तत्वम्। []
  • दसु — <p style="text-align: justify;">(यस्मान्न जा॰) जिस परब्रह्म से (अन्यः) दूसरा कोई (परः) उत्तम पदार्थ (जातः) प्रकट (नास्ति) अर्थात् नहीं है, (<span>य आविवेश भु॰) जो सब विश्व अर्थात् सब जगह में व्याप्त हो रहा है</span>, (<span>प्रजापतिः प्र॰) वही सब जगत् का पालनकर्त्ता और अध्यक्ष है</span>, <span>जिसने (त्रीणि ज्योती</span><span>षि) अग्नि</span>, <span>सूर्य और बिजली इन तीन ज्योतियों को सर्वजगत् के प्रकाश होने के लिये (सचते) रचके संयुक्त किया है</span>, <span>और जिसका नाम (षोडशी) है</span>, <span>अर्थात् (१) ईक्षण</span>, <span>जो यथार्थ विचार</span>, (<span>२) प्राण</span>, <span>जो कि सब विश्व का धारण करने वाला</span>, (<span>३) श्रद्धा</span>, <span>सत्य में विश्वास</span>, (<span>४) आकाश</span>, (<span>५) वायु</span>, (<span>६) अग्नि</span>, (<span>७) जल</span>, (<span>८) पृथिवी</span>, (<span>९) इन्द्रिय</span>, (<span>१०) मन अर्थात् ज्ञान</span>, (<span>११) अन्न</span>, (<span>१२) वीर्य</span>, <span>अर्थात् बल और पराक्रम</span>, (<span>१३) तप</span>, <span>अर्थात् धर्मानुष्ठान सत्याचार</span>, (<span>१४) मन्त्र</span>, <span>अर्थात् वेदविद्या</span>, (<span>१५) कर्म</span>, <span>अर्थात् सब चेष्टा</span>, (<span>१६) नाम</span>, <span>अर्थात् दृश्य और अदृश्य पदार्थों की संज्ञा</span>, <span>ये ही सोलह कला कहाती हैं। []
  • दसु — तव+आविर्-भाव-विभवम् ईक्षणार्थम् इहा’गतम्))4 (तद् ईक्षण=look, view, aspect sight)। []
  • दसु — मूर्छिच्-छलेन तव सेवनम् ईक्षण+अर्थम्)। []


मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप

[सम्पादन]

मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु

स्वया दिसँ

[सम्पादन]

पिनेयागु स्वापू

[सम्पादन]

संस्कृत खँग्वसफू
(थ्व भाषा नाप स्वापू दुगु चीहाकगु च्वसु खः। थ्व च्वसुय् अप्व तथ्य तनादीत ईनाप दु।)

लिधंसा

[सम्पादन]
  1. विकिस्रोतः – Madhusoodani commentary on Vyaktiviveka
  2. विकिस्रोतः – Madhusoodani commentary on Vyaktiviveka
  3. विकिस्रोतः – ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता)/४. वेदविषयविचारः
  4. विकिस्रोतः – कल्किपुराणम्/अध्यायः १९
  5. विकिस्रोतः – कल्किपुराणम्/अध्यायः २३