इसपया बाखंत

इसपया बाखंत (अङ्ग्रेजी: Aesop's Fables; वा Aesopica) प्राचीन ग्रीसया काल्पनीक बाखं कनामि इसप (Aesop)यात श्रेय बियातःगु बाखंतय्गु मुँज्या खः। थ्व बाखंत ई.पू. ६०० निसें ४०० या दथुइ मौखिक रुपं न्ह्याना वःगु विश्वास याइ। इसप छम्ह दास जुसां वय्कःया बाखं कनीगु कलां वय्कःयात स्वतन्त्रता व प्रसिद्धि ब्युगु खः। थ्व बाखंतय्गु मू विशेषता धयागु थुकिलि पशु-झंगः व मेमेगु निर्जीव बस्तुतय्त "मनू" (Anthropomorphic) थें न्ववाःगु व व्यवहार याःगु चित्रण खः। हरेक बाखंया अन्त्यय् छगू नैतिक शिक्षा (Moral lesson) वा व्यावहारिक ज्ञान बियातःगु दइ।

थ्व बाखंतय्सं जीवनया यथार्थ, मानव स्वभावया कमजोर पक्ष, व समाजया विसंगतियात क्यनेगु ज्या याइ। "कःलि व खराचा", "मचा व गुंखिचा" (The Boy Who Cried Wolf), "इमू व बुइंचा" (The Ant and the Grasshopper) थें न्याःगु बाखंत हलिम न्यंकं नांजाः। थ्व बाखंत न्हापां ग्रीक भाषाय् मौखिक रुपं प्रचलित जुयाच्वन, व लिपा ल्याटिन व मेमेगु भाषाय् अनुवाद जुल। ३गु शताब्दी ई.पू. य् डेमेट्रियस फालेरियस (Demetrius of Phalerum) नं थ्व बाखंतय्त न्हापांखुसी लिखित रुपं मुंकादीगु विश्वास याइ। रोमन चिनाखँमि फेड्रस (Phaedrus) व ग्रीक बाब्रियस (Babrius) नं थ्व बाखंतय्त पद्य (Verse) शैलीइ च्वयादिल। मध्यकालय् व पुनर्जागरण ईलय् थ्व बाखंत शिक्षाया मू साधन जुल। मचातय्त भाय् स्येनेत व नैतिकता स्येनेत "इसपया बाखंत" स्कूलय् ब्वंकेगु यानाहल। १७गु शताब्दीइ फ्रान्सेली च्वमि ला फोन्टेन (La Fontaine) नं इसपया बाखंतय्त आधारित यानाः थःगु हे शैलीइ बाखंत च्वयादिल, गुकिं थुकिया लोकप्रियता अझ अप्वकल। १९गु शताब्दीइ बेलायत व अमेरिकाय् थ्व बाखंतय्त किपा सहित (Illustrated) पिकायेगु ज्या जुल। थ्व बाखंतय्सं राजनीतिक व्यंग्यया रुपय् नं ज्या याःगु दु, गन कमजोरं बलवानयात बुकेगु वा मूर्खं थःगु हे नोक्सान याःगु खँ क्यनी। आजु नं हलिमया प्रायः सकल भाषाय् इसपया बाखंत अनुवाद जुइ धुंकूगु दु। नेपालभाषाय् नं थ्व बाखंत "नीति कथा" या रुपय् लोकंह्वाः। नापं, थ्व बाखँतेत जगतसुन्दर मल्लजुं नेपालभासय् पुनर्जागरण कालय् भाय्हिलादीगु ख। थ्व बाखंतय् दुगु सन्देशत "समय अतीत" (Timeless) जुयाच्वन, छाय्धाःसा मनूया स्वभाव गबलें हिली मखु। इसप ऐतिहासिक व्यक्ति खः कि मखु धयागु खँय् बहस दुसां, "इसप" नां आः "नैतिक बाखं" या पर्यायवाची जुइ धुंकूगु दु।

स्वयादिसँ

• बाखं