आमासि

𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: 𑐁𑐩𑐵𑐳𑐶 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋

आमासि बाय् आमासिमा (वैज्ञानिक नां: Psidium guajava) छगू ट्रपिकल (उष्णकटिबंधीय) सदाबहार सिमा खः, गुकिली सइगु सियात नं आमासि हे धाइ। थ्व सिमा वनस्पती विज्ञान कथं माइर्टेसी (Myrtaceae) माचाछि दुने ला। थ्व सि मध्य अमेरिका, क्यारिबियन, र दक्षिण अमेरिकाया मूल प्रजाति खः। थौं कन्है थ्व सियात हलिमया फुक्कं उष्णकटिबंधीय र उपोष्णकटिबंधीय (subtropical) क्षेत्रय् व्यापक रूपं बुइकिगु या। थ्व सिमा थःगु अःपुगु बुंज्या व उच्च उत्पादन क्षमताया कारणं बजारय् तःधँगु महत्त्व दयेकातःगु दु। आमासिया सिइ भिटामिन सी, फाइबर र मेमेगु पोषक तत्वत प्रचुर मात्राय् दइ। थ्व सि ग्वलाःगु, खेँ आकारया जुइफु। थुकिया दुनेया ब्व (pulp) तुयुगु, म्हासुम्हासु वा गुलाफी रङ्गया जुइफु। हलिमय् थुकियात साःगु, पौष्टिक र स्वास्थ्यबर्धक सिया रूपय् नयेगु याइ। थ्व सिमा थीथी कथंया चा व जलवायुइ सयेफूगु छगू बल्लाःगु वनस्पति खः। थुकिया बजाः व आर्थिक महत्त्व विशेष यानाः विकासोन्मुख देशय् तःधँ।

मा ब्वथला व गुण

आमासिया सिमा चिहाकःगु वा दथु हाकःगु सदाबहार सिमा खः, गुगु आपालं २० निसें ३० फिट तक ब्वले फु। थुकिया हः अःखलं (opposite) स्वानाच्वनि व थ्व खेँ-ग्वःगु (oval) वा ताःहाकःगु जुइ। हःया ब्या ५ निसें १५ सेन्टिमिटर तक जुइफु। थुकिया स्वां तुयुगु जुइ र थुकिली यक्व दँ बाय् स्तामेन (stamens) दइ, गुकिं थुकियात दयेकी। स्वां नस्वाःगु जुइगुलिं थीथी कीतत थुक्याके आकर्षित जुइ र परागसेचन (pollination) जुइ। थुकिया सि तसकं नस्वाइ व थ्व नःसवा सि बुइबिले अझ अप्वइ। सिया ख्वला (skin) पाके मजुइबले कडा वांगु र पाके जुइबले म्हासुगु जुइ। दुनेया ब्वय् यक्व चिधंगु पु दइ, गुगु दुनेया ब्वय् हे स्वानाच्वनी। थ्व पुत सि नापं हे नये छिं। थ्व सिमाय् स्वां ह्वःगु छुं ला दुने हे सि सइ। थुकिया हाः बल्लाःगु जुइ र चाया दुने तक वने फु। थुकिया कचा याउंगु व याचायाचा वनिगु जुइ। थ्व सिमाया बार्क पिहां वइगु प्रकृतिया जुइ। थुकिया कचात अप्व दःसां तःधंगु जुइमखु।

सिया ब्व

आमासिया ब्व (Anatomy of Guava)

                  (1) दं (Stem)
                     |
                _____|_____
              /             \  <--- (2) ख्वला (Skin/Exocarp)
            /   ___________   \
           /  /             \  \
          |  |    .  .  .    |  | <--- (3) ला (Flesh/Mesocarp)
          |  |  . (4) पु  .  |  |
          |  |  . (Seed)  .  |  |
           \  \   .  .  .   /  /
            \   \_________/   /
              \             /
                \___(5)___/
                     * <--- (5) फिफः (Calyx/Blossom end)

लेबुल (Labels):

१. दं (Stem): आमासियात सिमाय् स्वानाच्वनीगु चिचाधंगु ब्व। २. ख्वला (Skin/Exocarp): आमासिया पिनेया वांगु वा म्हासुगु रंगया ब्व, गुगु नइबलय् भचा खाइ-पाउँगु सवाः दइ अले थुकी 'पेक्टिन' प्रचुर मात्राय् दइ। ३. ला (Flesh/Mesocarp): ख्वलाया दुने दइगु झीसं नइगु चाकुगु ब्व, गुगु प्रजाति कथं तुयुगु (White) वा ह्याउँगु (Pink/Red) रंगया जुइ। ४. पु (Seed/Endosperm): आमासिया दथुइ दुगु 'ला'य् जानावइगु तसकं क्वातुगु चिचिधंगु पु। थ्व पु नसा पाचन यायेत ग्वहालि याइगु फाइबरं जाःगु जुइ। ५. फिफः (Calyx/Blossom end): आमासिया क्वय् च्वनीगु हाकु-हाकु धाइगु ब्व, गुगु सि ह्वयेन्ह्यः ह्वःगु स्वांया ल्यनाच्वंगु अंश खः।

स्वयादिसँ

सि