अर्थशास्त्र (सफू)
अर्थशास्त्र (सफू) प्राचीन भारतया राजनीति, राज्य सञ्चालन (Statecraft), आर्थिक नीति, व सैन्य रणनीति सम्बन्धी नांजाःगु संस्कृत ग्रन्थ खः।[१] थ्व ग्रन्थया च्वमि कौटिल्य (गुम्हेसित चाणक्य वा विष्णुगुप्त नं धाइ) खः। वय्कः मौर्य साम्राज्यया पलिस्था याःम्ह जुजु चन्द्रगुप्त मौर्यया गुरु व मन्त्री खः। "अर्थशास्त्र" खँग्वःया शाब्दिक अर्थ "सम्पत्तिया विज्ञान" खःसां, थ्व सफुतिइ राज्यया समग्र व्यवस्थापनया खँ दु। थ्व ग्रन्थ ई.पू. ३गु निसें २गु शताब्दीया दथुइ च्वयातःगु अनुमान याः। थ्व सफू १२गु शताब्दी लिपा तना वंगु खः, तर सन् १९०५ य् आर. शमाशास्त्रीं थुकिया पाण्डुलिपि हानं लुइकादिल।
थ्व ग्रन्थ १५ गू अधिकरण व १५० गू अध्यायय् ब्वथलातःगु दु। थुकिलि जुजुया कर्तव्य, मन्त्रीतय्गु ल्यज्या, जासुसी (Espionage), कर (Taxation), कानून, व परराष्ट्र नीतिया बारेय् विस्तृत वर्णन दु। कौटिल्यं "मण्डल सिद्धान्त" (Mandala theory) या ब्याख्या यानादीगु दु, गुकिलि जःलाखःला देय्त नाप गथे स्वापू तयेगु धयागु खँ स्यनातःगु दु। थ्व सफुतिइ "साम, दाम, दण्ड, भेद" या नीति गथे छ्यलेगु धयागु खँ नं दु। अर्थशास्त्रयात "यथार्थवादी" (Realist) राजनीतिको उत्कृष्ट नमूना मानय् याइ, गुगु म्याकियाभेलीया "द प्रिन्स" स्वया यक्व न्ह्यः च्वयातःगु खः। थुकिलि समाजया आर्थिक संरचना व भ्रष्टाचार नियन्त्रणया उपाय नं बियातःगु दु। प्राचीन भारतीय राजनीति व प्रशासन सीकेत थ्व दकलय् मू स्रोत खः।
लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ Kangle, R.P. (1969). The Kautilya Arthashastra. University of Bombay.