अर्गानिक रसायनशास्त्र

अर्गानिक रसायनशास्त्र धैगु रसायनशास्त्रया उगु उप-ख्यः खः गुकिं कार्बन (Carbon) परमाणु दूगु अर्गानिक यौगिक (organic compounds) व पदार्थया संरचना, गुण व रसायनिक प्रतिक्रियाया वैज्ञानिक अध्ययन याइ। अर्गानिक यौगिक धैगु पृथ्वीइ दूगु सकल जीवयात आधार जुइगु व दकलय् अप्वः म्हस्यूगु रसायनिक पदार्थ खः।

इतिहासय् न्हापा, अर्गानिक रसायनशास्त्र धैगु जीवं पिहां वइगु पदार्थ जक अध्ययन याइगु खः। तर सन् १८२८स Friedrich Wöhler नं अमोनियम साइनेट (Ammonium Cyanate, अकार्बनिक पदार्थ) पाखें [[युरिया] दयेका क्यनेधुंका, थ्व परिभाषा कार्बन दुथ्याःगु सकल यौगिकया अध्ययन धकाः हिलावंगु दु।

मू खँ

• कार्बनया विशेषता: अर्गानिक रसायनया मू जग कार्बन खः। कार्बनया भ्यालेन्सी प्यंगू (four valence) दइ। थ्व विशेषताया कारणं कार्बनं कार्बन हे नाप व हाइड्रोजन, अक्सिजन, नाइट्रोजन, सल्फर व ह्यालोजन थेंज्याःगु मेमेगु तत्व नाप तःधंगु व जटिल मोलिक्युल दयेकेफु।
• हाइड्रोकार्बन (Hydrocarbons): थ्व अर्गानिक यौगिकया दकलय् सरल रूप खः, गुकिलि कार्बन व हाइड्रोजन जक दयाच्वनि। दसु: मिथेन, इथेन आदि।
• फङ्क्सनल पुचः(Functional Groups): अर्गानिक यौगिकया रसायनिक व्यवहार व प्रतिक्रियाया प्रवृत्ति थुइकेगु निंतिं मोलिक्युलय् दूगु विशेष एतमतेगु पुचःयात फङ्क्सनल पुचः धाइ। दसु: अल्कोहलया निंतिं -OH पुचः।

अर्गानिक प्रक्रियाया ताजि

अर्गानिक प्रक्रियातय्त मू कथं थ्व ताजिइ बायेगु या:

• १. एडिसन प्रतिक्रिया (Addition reactions)
• २. इलिमिनेसन प्रतिक्रिया (Elimination reactions)
• ३. सब्स्टिच्युसन प्रतिक्रिया (Substitution reactions)
• ४.पुनर्व्यवस्था प्रतिक्रिया (Rearrangement reactions)

छ्येलेज्या

अर्गानिक रसायनया छ्येला तसकं तःधंगु मात्राय् दु। अर्गानिक पदार्थतेत वासः, प्लास्टिक, पेट्रोकेमिकल, नसाज्वलं, इन्धन व समाज्वलं वस्तु दयेकेगु ज्याय् अप्वः धका छ्येलीगु या।

स्वयादिसँ

• जीवरसायनशास्त्र