अंग्रेजी भाषा

Manuscript (written in uncial script

Illustration of the Great Vowel Shift

अंग्रेज़ी
उच्चारण	/ɪŋglɪʃ/
मू भाषी जनसंख्या	अस्त्रेलिया, क्यानादा, गणतन्त्र आयरल्यान्द, न्यु जिल्यान्द, बेलायत, संयुक्त राज्य अमेरिका, व मेमेगु देय्
Native speakers	मांभाय्: 354 million  (date missing)
भाषा परिवार	भारोपेली भाषा परिवार Germanic West Germanic Anglo-Frisian Anglic अंग्रेज़ी
लिपि	Latin
आधिकारिक अवस्था
आधिकारिक मान्यता	De jure, exclusive: लाइबेरिय, थीथी कमनवेल्थ देय् De jure, non-exclusive: क्यानाडा, हङ्ग कङ्ग, आयरल्यान्द, साउथ अफ्रिका, भारत, पाकिस्तान, फिलिपिन्स, सिंगापोर, इजरायल, कोसोभो, युरोपियन युनियन De facto, exclusive: अस्त्रेलिया De facto, non-exclusive: न्यु जिल्यान्द, बेलायत, संयुक्त राज्य अमेरिका
भाषा कोड
ISO 639-1	en
ISO 639-2	eng
ISO 639-3	eng
गाढा वचु: दि फ्याक्तो आधिकारिक, यांगु वचु: सह-आधिकारिक

अंग्रेजी छगू पश्चिम जर्मानिक भाषा ख। थ्व भाषा दकलय् न्ह्यः एङ्ग्लो-स्याक्सनतेसं मध्यकालीन इंग्ल्यान्दय् ल्हाइगु जुसां आः वया थ्व भाय् विश्यया लिङ्गुआ फ्राङ्का जूगु दु। थ्व भाय् हलिंया यक्व देसय् प्रथम भाषाया रुपय् छ्यलिगु या। थ्व देय्‌या धलखय् संयुक्त अधिराज्य, संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानादा, अस्त्रेलिया, गणतन्त्र आयरल्यान्द, न्यु जिल्यान्द व छुं क्यारिबियन देय्‌त ला। नापं, थ्व भाय् करिब ६०गु देय्‌या आधिकारिक भाषा नं ख। थ्व भाय् मन्दारिन चिनिया व स्पेनी भाषा धुंका हलिंया दकलय् अप्व मनूतेगु मांभाय् नं ख। थ्व भाय् विश्वय् व्यापक रुपय् निक्वगु भाय्‌या कथं सयेकिगु या। नापं, थ्व भाय् संयुक्त राष्ट्र संघ, युरोपियन युनियन, कमनवेल्थ अफ नेसन्स आदि अन्तराष्ट्रिय संघ-संस्थातेगु (यकःति वा मंका) आधिकारिक भाषा नं ख।

अंग्रेजी भाषाया शुरुवात एंग्लो-स्याक्सन राज्यय् (वर्तमान इंग्ल्यान्द व दक्षिणपूर्व स्कतल्यान्द) जूगु ख। १७गु शदीनिसें २०गु शदीतक्क हलिमय् ग्रेत ब्रितेन, संयुक्त अधिराज्य व बेलायती साम्राज्यया व्यापक प्रभावं थ्व भाय् हलिमय् यक्व थासय् थ्यन। नापं, संयुक्त राज्य अमेरिकाया प्रभावशाली मिदिया व प्रविधिया कारणं अंग्रेजी हलिंया यक्व थासय् अन्तराष्ट्रिय संवादया भाय् जूगु दु।

ऐतिहासिक रुपं अंग्रेजीया उद्गम् पुलां अंग्रेजीया क्वातुक स्वापू दूगु भाषिकातेगु संयोजनं जूल। थुकियात ग्रेत ब्रितेनया पूर्वी तटय् जर्मानिक आप्रवासी(एंग्लो-स्याक्सन)तेसं ५गु शदीइ हल। अंग्रेजीइ थ्व भाय्‌या नां इंग्लिश (English) धाःगु खँग्वः एङ्ग्लेस(Angles) खँग्वलं वःगु ख, एङ्ग्लेस खँग्वः इमिगु पुर्ख्यौली क्षेत्र एङ्गेल्न् (वर्तमान Schleswig-Holstein) धाःगु थाय्‌या नामं वःगु ख। थ्व भासय् पुलां नर्स भाय्‌या प्रभाव भाइकिंग अधिग्रहणया हुनिइ ९गु व १०गु शदीइ जूगु खनेदु।

११गु शदीइ इंग्ल्यान्दयात नर्म्यानतेसं त्याकेधुंका थ्व भासय् नर्म्यान फ्रेञ्चया तःच्वगु प्रभाव लात। थ्व ईलय् अंग्रेजीइ नर्म्यान फ्रेञ्चं प्रचुर शब्दावलीया आयात जुल; नापं, अंग्रेजी छगू रोमान्स भाय्‌ मखुसां थ्व ईलय् खँग्वःया विन्यास आदि लातिनं बुयावःगु रोमान्स भाय्‌त थें जुवन। थन्यागु नर्म्यान प्रभावित अंग्रेजीयात मध्य अंग्रेजी धाइ। दक्षिण इंग्ल्यान्दय् १५गु शदीइ खनेदूगु "तःच्वःगु यासु हिला" (Great Vowel Shift) मध्य अंग्रेजीं आधुनिक अंग्रेजीइ भाय्‌ हिलावंगु यक्व ऐतिहासिक झाकाय् छगू मू झाका ख।

एङ्ग्लो-स्याक्सनया आन्तरिक खँग्वः, नर्म्यान फ्रेञ्चया पाहां खँग्वः नापं छुं अंग्रेजी खँग्वःया जरा लातिन भाषाय् दयाच्वंगु दु। थ्व भाय् ऐतिहासिक रुपय् ख्रिस्त धर्म व युरोपेली बौद्धिक वर्गया भाय्‌ जूगुलिं थ्व प्रभाव खनेदूगु ख। नापं, लातिन भाषाया खँग्वः वर्तमान ईलय् नं वैज्ञानिक व प्राविधिक शब्दावलीइ वयाप्त दु।

यक्व भाय्‌या यक्व पाहाँ खँग्वः दुकाःगुलिं आधुनिक अंग्रेजी भाय्‌या शब्दावली वृहद्, जटिल व विन्यास, विशेषयाना माआखःया। अनियमित दु। आधुनिक अंग्रेजीं युरोपेली भाय्‌तेगु जक्क मजुसें हलिंया यक्व थाय्‌या खँग्वः दुकाःगु दु। अक्स्फर्द इंग्लिश दिस्नरी कथं अंग्रेजीइ, प्राविधिक, वैज्ञानिक व स्ल्याङ्ग (slang) मन्युसें २,५०,००० स्वया अप्व पृथक खँग्वःत दु।

ब्वथला

थ्व भाषाया विकासक्रम थथे दु:

• प्रोटो-पश्चिम जर्मनिक
  • एंग्लो-फ्रिजियन भाय्
    • एङ्गलिक
      • अंग्रेजी भाषा (भाषिका)
        • पुलां अंग्रेजी†
          • मध्य अंग्रेजी† (पुलां फ्रेन्च पाखें यक्व पाहाँ-खँग्वःत दुथ्याःगु)
            • न्हापांगु आधुनिक अंग्रेजी†
              • आधुनिक अंग्रेजी
                • ब्रिटिश अंग्रेजी (अंग्रेजी अंग्रेजी, उत्तरी अंग्रेजी, पूर्वी मिडल्यान्दस अंग्रेजी, पश्चिम मिडल्यान्दस अंग्रेजी, दक्षिणी अंग्रेजी, व मेमेगु, वेल्श अंग्रेजी, स्कटिश अंग्रेजी, आइरिश अंग्रेजी)
                • उत्तर अमेरिकी अंग्रेजी (अमेरिकन अंग्रेजी व कनेदियन अंग्रेजी)
                • अस्ट्रेलियन अंग्रेजी व न्युजिल्याण्ड अंग्रेजी
                • दक्षिण अफ्रिकी अंग्रेजी
                • जिम्बाब्वेया अंग्रेजी
                • दक्षिण एसियाली अंग्रेजी (भारतीय अंग्रेजी)
                • दक्षिण पूर्व एसियाली अंग्रेजी (फिलिपिनी अंग्रेजी, सिंगापुर अंग्रेजी, मलेशियन अंग्रेजी)
                • पश्चिम भारतीय अंग्रेजी (क्यारिबियन अंग्रेजी)

भाषिका

अंग्रेजीया यक्व भाषिका/जनबोली दु। हलिमय् दकलय् नां जाःगु अंग्रेजीया भाषिकात थ्व कथं दु-

• बेलायती भाषिकापुचः
  • गेलिक (स्कतिश, आइरिश)
  • इङ्ग्लिश (कक्नि)
• अमेरिकी भाषिकापुचः
  • न्यु इङ्ग्लान्द
  • न्यु यर्क
  • दक्षिण
  • मिदल्यान्द
  • वेस्तकोस्त
  • इबोनिक
• कनेदियन भाषिका
• अस्त्रेलियन भाषिका
• न्यु जिल्यान्द भाषिका
• दक्षिण अफ्रिकी भाषिका
• क्यारिबियन भाषिका
• भारतीय उपमहाद्विप भाषिका

स्वयादिसँ

• बेलायत